Zeker 60 Belgische bedrijven in verband gebracht met Deense witwaspraktijken via hawala: "In de val gelokt"

In dit artikel:

Een onderzoek van Pano in samenwerking met het EBU Investigative Journalism Network toont aan dat minstens zestig Belgische ondernemingen de afgelopen jaren aanzienlijke bedragen ontvingen via hawala-ketens die gelinkt zijn aan in Denemarken veroordeelde witwasstructuren. Het onderzoek koppelt betalingen aan bedrijven uit uiteenlopende sectoren — van staal en chemie tot duivenvoer, kleding, parfum, snoep en papierpulp — aan dezelfde verborgen betalingsroutes.

Hawala is een wereldwijd, grotendeels ongereguleerd systeem om geld buiten het reguliere bankwezen te verplaatsen, vaak gebruikt voor overmaken naar familie in het buitenland. Die onzichtbaarheid maakt het aantrekkelijk voor legitieme handelsbetalingen, maar ook vatbaar voor misbruik door terrorismefinanciering en witwassen. Deense onderzoeksjournalisten en Pano reconstrueerden hoe geldstromen uit het Midden-Oosten via tussenpersonen in Turkije en hawaladars in Europa uiteindelijk bij gewone Belgische bedrijven terechtkwamen — maar na tussenkomst van Deense witwassers die inmiddels zijn veroordeeld.

Journalist Jens Langhorn van de Deense openbare omroep benadrukt dat de getroffen bedrijven heel verschillend zijn en vermoedelijk niet allemaal beseffen waar zij aan meewerken. Bij navraag reageren meerdere bedrijfsleiders verrast, geven aan niets te weten of weigeren commentaar. In sommige gevallen probeert Denemarken bovendien opgelopen belastinginkomsten terug te vorderen van de Belgische firma’s.

Als illustratie beschrijft Pano een West-Vlaams familiebedrijf in de staalindustrie dat in meerdere overschrijvingen ruim een miljoen euro ontving van zeven Deense witwasbedrijven. De verkoop betrof staal aan een klant in Syrië; volgens een voormalige zaakvoerder werden ze “in de val gelokt”. De Syrische koper verklaart dat sancties hem dwongen om alternatieve betaalroutes te zoeken: hij betaalde cash aan een Turkse tussenpersoon, die via een netwerk van hawaladars in Europa en vervolgens via Deense tussenpersonen de betalingen liet afhandelen. Die Deense schakel liet het geld in cash afleveren bij witwassers die het tegen commissie op bankrekeningen zetten, waardoor het er uit kon zien als reguliere handelsinkomsten.

Het onderzoek toont ook hoe legale handelstransacties fungeren als 'pasmunt' in het hawalanetwerk: goederenexporten worden gebruikt om rekeningen tussen verschillende hawaladars en hun klanten te vereffenen, waardoor crimineel geld wordt geïntegreerd in de reguliere economie. Dat roept vragen op over de zorgplicht van Europese exporterende bedrijven: hadden zij de betalingsstromen strenger moeten controleren?

In Denemarken starten dit najaar verschillende processen rond deze witwasbedrijven. Pano belicht de mechanismen en de betrokken spelers verder in de reportage 'De Ondergrondse Bank', die op VRT MAX en VRT1 te zien is. Voor bedrijven die zakendoen met het Midden-Oosten en andere risicogebieden is het onderzoek een waarschuwing: wees alert op ongewone derdebetalersconstructies, controleer ketens van tussenpersonen en wees je bewust van sanctierisico’s en anti-witwasverplichtingen.