'Zeg sorry'-video's niet nieuw, maar door online delen nu wel extra vernederend
In dit artikel:
Vorige week zijn twee veertienjarigen aangehouden nadat zij een dertienjarige jongen op het President Kennedyplein in Beverwijk gedwongen en mishandeld zouden hebben om hem een excusesvideo te laten maken. Eén van hen liep op 13 januari expres tegen het slachtoffer aan en sommeerde hem te zeggen dat hij sorry was; de daaropvolgende mishandeling werd gefilmd en online gedeeld. De politie noemt de beelden zeer verontrustend.
Mediapedagoog Jacqueline Kleijer en Vivian den Blanken van het Nederlands Jeugdinstituut plaatsen de zaak in een bredere trend: zogeheten vernederings- of ‘zeg sorry’-video’s zijn niet nieuw, maar door verspreiding op sociale media veel schadelijker geworden. In dergelijke filmpjes dwingen jongeren anderen vaak om te knielen, de schoenen van de dader te kussen of met een spottende aanspreekvorm sorry te zeggen; fysiek geweld komt regelmatig voor. Motieven variëren van willekeurige pesterij tot wraak, bijvoorbeeld na een vermeend ‘verklikken’. Gemeenschappelijk is het machtsaspect: wie het filmpje maakt, toont daarmee dominantie en wint status binnen de groep.
Het online-element vergroot de impact: slachtoffers ervaren herhaalde traumatisering telkens als beelden opnieuw circuleren, en de potentiële publiekspubliek kan de hele school of buurt omvatten. Gevolgen zijn onder meer langdurige onveiligheidsgevoelens, teruggetrokken gedrag en een lager zelfbeeld. Den Blanken en Kleijer wijzen erop dat gesprekken met jongeren vaak gericht zijn op slachtofferschap en preventie, terwijl er te weinig aandacht is voor daderschap, groepsdruk en de rol van omstanders die filmpjes doorsturen zonder de ernst te beseffen.
Advies van beide experts is om als opvoeder en school open, niet-veroordelend in gesprek te gaan met jongeren, al vanaf jonge leeftijd. Er moet meer nadruk komen op het herkennen van groepsdruk, manieren om uit ongemakkelijke situaties te stappen en op de verantwoordelijkheid van zowel dader als toekijkende peers. Alleen zo kan de normalisering en verspreiding van dit soort vernederend gedrag tegengegaan worden.