Zeg Nee tegen de NAVO

In dit artikel:

Op 7 en 8 juli 2026 komt de NAVO opnieuw bijeen in Ankara, een vervolg op de top van juni 2025 in Den Haag. De bijeenkomst speelt zich af tegen de achtergrond van spanningen tussen wereldmachten — met name VS, China en Rusland — en van kritiek op de toenadering van Europese leiders tot Washington, illustratief genoemd door het geslijm van ex-premier Mark Rutte richting “Daddy Trump”. De schrijver wijst erop dat de VS onder leiding van Trump betrokken blijft bij gewelddadige interventies (onder andere in Gaza en Iran), terwijl Europese beleidsmakers volgens gevestigde analisten vooral belang hechten aan het behoud van het bondgenootschap.

Een centraal onderwerp op Ankara is de voorgestelde verhoging van defensiebudgetten in Europa naar circa 5% van het bbp (tegenover ongeveer 2% nu), vooral om Amerikaans wapentuig aan te schaffen. Dat beleid illustreert wat de auteur “oorlogslogica” noemt: een wij-tegen-zij-denken, militarisering van wetenschap en industrie en een voorbereiding op het geval dat de VS zich terugtrekt — in dat scenario zou een meer Europese NAVO of zelfs een centraal geleid Europees leger met eigen kerncapaciteiten moeten komen.

Tegenover die koers stelt de Nieuwe Vredesbeweging een alternatieve benadering: vrede als leidraad. In een tegen-top in 2025 pleitte zij voor een vredespact dat inzet op dialoog, de-escalatie (met name in Oekraïne), een versterkte rol voor de Verenigde Naties en het herbestemmen van militaire uitgaven naar internationale sociale gelijkheid en klimaatrechtvaardigheid. Ook kritische wetenschappers, zoals prof. Koert Debeuf, roepen op tot het beëindigen van wat zij een “giftige verdragsorganisatie” noemen.

De auteur, Giep Hagoort — lid van de regiogroep Utrecht van de Nieuwe Vredesbeweging en coördinator van een NAVO-werkgroep — signaleert echter grote praktische obstakels: verweven militaire netwerken, wederzijdse basistoegang, mediaruimte die oorlogsretoriek versterkt en de groeiende invloed van defensie binnen de wetenschap. Hij voorziet dat Ankara zal draaien om verdere investeringsafspraken en om steun aan Trumps Midden-Oostelijke koers, en verwacht weinig verantwoording voor Turkse president Erdogan wegens onderdrukking van de oppositie.

Hagoort pleit voor het bestuderen van vroegere, vreedzame alternatieven — zoals de OVSE en Brandts Ostpolitik — om lessen te trekken over ontwapening en beleid dat conflicten voorkomt. Zijn oproep is helder: daag bestuurders en experts uit om naast oorlogslogica ruimte te maken voor vredeslogica — meer dialoog, diplomatie en humane prioriteiten in plaats van escalatie en militaire opbouw.