'Ze vroeg me wat een verloskundige was': Amy begeleidt Eritrese zwangere vrouwen
In dit artikel:
Amy Welde Selase (45), zelf geboren in Eritrea en moeder van vier, helpt sinds 2018 Eritrese zwangere vrouwen en jonge moeders in Nederland om het zorgsysteem te begrijpen en te gebruiken. Haar initiatief ontstond nadat ze in de Jumbo haar Eritrese buurmeisje herkende als zwangere en ontdekte dat die niet wist wat een verloskundige was. Die eerste bemiddeling leidde tot een schokkende medische ontdekking (een open rug bij het ongeboren kind) en maakte duidelijk hoe groot de taal- en cultuurkloof kan zijn.
Samen met verloskundige Anne Bedeaux begon Selase het project CenteringZorg voor Eritrese Zwangeren en Moeders. In groepsbijeenkomsten in de Bijlmer creëert zij een vertrouwde, Eritrese sfeer — met gebruiksvoorwerpen en eten uit het thuisland — en legt ze stap voor stap uit hoe de Nederlandse zorg werkt: dat vrouwen hier vaak zélf contact moeten opnemen en keuzes moeten maken, terwijl in Eritrea de gemeenschap en de arts beslissingen veel meer uit handen nemen. Selase zegt het kernverschil kort en krachtig: “In Eritrea is zwanger zijn heel anders dan in Nederland.”
Praktische onderwerpen komen uitgebreid aan bod: van het bezoeken van de verloskundige en echo’s tot leefgewoonten die in Eritrea normaal zijn maar in Nederland risico’s kunnen betekenen, zoals het drinken van suwa (een soort lokaal bier) tijdens de zwangerschap. Veel deelnemers zijn jong, laaggeletterd en religieus, waardoor medische feiten moeilijk doordringen; Selase gebruikt daarom humor, geduld en herkenbare rituelen om informatie toegankelijk te maken.
De coronapandemie in 2020 vergrootte de behoefte: veel vrouwen begrepen de Nederlandse regels en protocollen niet. Selase en Bedeaux schakelden snel over naar online bijeenkomsten en maakten eerst een instructievideo over Zoom. Zo bereikten ze ook vrouwen buiten Amsterdam; in vijf jaar tijd hebben ze meer dan duizend Eritrese zwangere vrouwen en jonge moeders bereikt, van een totale Eritrese bevolking in Nederland van circa 28.000 (CBS, 2024). Tijdens digitale sessies probeert Selase de culturele connectie te behouden — ze doet bijvoorbeeld legai in haar haar en deelt dezelfde fruitthee als de deelnemers.
Selase’s persoonlijke ervaringen versterken haar inzet. In 2005 onderging zij zelf een traumatische bijna-misdiagnose tijdens de bevalling; alleen omdat ze goed Nederlands spreekt kon ze uiteindelijk de juiste zorg krijgen. Dat etaleert het belang van taalvaardigheid en informatie voor goede besluitvorming in de Nederlandse zorgcontext.
Het project leverde erkenning op: recent ontvingen Selase en Bedeaux de White Ribbon Award en in 2020 de Avicennaprijs voor zorg aan migranten en asielzoekers. Financieel bleef het vaak schuren — na een kleine pilotsubsidie in 2018 werkten ze lange tijd vrijwillig en hield de Van Leer Foundation het project deels draaiende; momenteel zoeken ze nieuwe financiering. Selase benadrukt dat financiën hun motivatie niet breken: ongeacht subsidie willen ze doorgaan met het verminderen van risico’s en het versterken van Eritrese vrouwen binnen het Nederlandse zorgstelsel.