Ze pleitte voor jongeren, moest de avondklok uitvoeren en belde Rutte die niet altijd opnam: de coronajaren van burgemeester Femke Halsema

In dit artikel:

Maandag verschijnt burgemeester Femke Halsema voor de parlementaire enquêtecommissie die het Nederlandse coronabeleid onderzoekt. De verhoren draaien vooral om de avondklok en de spanningen rond handhaving, maar het stuk laat zien hoe Halsema tijdens de crisis uitgroeide tot een van de invloedrijkste lokale bestuurders van het land.

Toen corona in het voorjaar van 2020 Amsterdam lamlegde, kreeg Halsema als voorzitter van de veiligheidsregio extra bevoegdheden en tekende ze noodverordeningen. Ze worstelde zichtbaar met die stevige crisisrol, die botste met haar liberale en democratische overtuigingen. Tegelijkertijd probeerde ze in Den Haag aandacht te vragen voor de sociale schade van de maatregelen, vooral voor jongeren, scholieren en mbo’ers in de stad.

Een kantelpunt was de grote demonstratie op de Dam op 1 juni 2020, op de dag dat de terrassen weer opengingen. Halsema besloot de bijeenkomst niet te beëindigen toen de afstandsregels massaal werden overtreden, uit angst voor escalatie. Dat leverde haar felle kritiek op, onder meer van Geert Wilders en de VVD, en leidde tot een zwaar debat in de gemeenteraad. Later bleef ze uitleggen dat haar keuze vooral ging over het beschermen van het demonstratierecht.

Ook de invoering van de avondklok begin 2021 tekende haar periode. Halsema noemde die maatregel zelf een ingrijpende vrijheidsbeperking, maar schaarde zich daarna wel achter het gezamenlijke crisisbeleid. In dezelfde fase kreeg ze te maken met terugkerende protesten op het Museumplein, waarbij coronacritici en radicale activisten geregeld de confrontatie zochten en de politie hard moest optreden.

Tegen het einde van de pandemie verzette Halsema zich steeds nadrukkelijker tegen maatregelen die volgens haar hun maatschappelijke draagvlak verloren. Een voorbeeld was het verbod op Kapsalon Theater, een ludieke theateractie in kapsalonvorm, wat uitmondde in politieke en culturele woede. Samen met andere burgemeesters stuurde ze daarop een noodsignaal naar het kabinet: het coronabeleid moest sneller worden versoepeld omdat de samenleving erdoorheen begon te breken.