Ze maakten zelf geld over naar een oplichter. Nu zijn ze 59.000 euro kwijt

In dit artikel:

Op oudejaarsdag 2024 verloren twee klanten van SNS Bank hun pensioenspaartegoed nadat zij op instructie van een oplichter een grote overschrijving vrijgaven. SNS had de betaling aanvankelijk geblokkeerd wegens een vermoeden van fraude, maar nadat de klanten telefonisch verklaarden dat het geld nodig was voor de aankoop van een camper werd het bedrag van 59.000 euro alsnog naar een ING-rekening overgeboekt. Pas een dag later ontdekte het stel dat zij waren opgelicht; de camperverklaring was een verzinsel van een fraudeur die zich voordoet als bankmedewerker en slachtoffers urenlang manipuleert.

De fraude past in het patroon van zogenoemde helpdeskfraude: criminelen combineren technische trucs zoals spoofing (waardoor telefoonnummers of afzenders vervalst lijken) met psychologische druk. Ze bouwen een geloofwaardig verhaal op, bellen slachtoffers na een valse e-mail en houden langdurige gesprekken om vertrouwen te winnen en vervolgens klanten te laten meewerken aan het overboeken van geld naar “veilige” rekeningen. Slappendel van DataExpert noemt het een digitale variant van de babbeltruc; sociaal-psycholoog Inge Wetzer wijst op het doelbewuste opbouwen van geloofwaardigheid en emotionele spanning waardoor slachtoffers slechter redeneren en echte bankmedewerkers niet meer vertrouwen.

Het tweetal verhoogde zelf hun daglimiet naar 80.000 euro en bevestigde de betaling, ook toen een echte medewerker zich meldde — iets wat later meewoog in de beoordeling van hun klacht. Omdat SNS de schade niet vergoedde, stapten zij naar het Financieel Klachteninstituut Kifid. Kifid oordeelde dat SNS niet aansprakelijk is: banken moeten een opdracht uitvoeren als een klant die expliciet bevestigt. Volgens het klachteninstituut heeft SNS haar zorgplicht niet geschonden en komt de 59.000 euro niet voor vergoeding in aanmerking, al erkent Kifid het menselijke leed en de schrijnende gevolgen van dergelijke fraude.

De zaak illustreert het spanningsveld tussen klantverantwoordelijkheid en bankzorgplicht. De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) waarschuwt dat fraudeurs voorbereid zijn op interventies door banken en dat zij slachtoffers zelfs leren te liegen wanneer een echte medewerker belt. De NVB heeft daarom een coulanceregeling ingesteld: onder voorwaarden vergoeden Nederlandse banken slachtoffers van helpdeskfraude eenmalig, mits klanten voldoende oplettendheid hebben betracht (bijvoorbeeld zelf naar het banknummer bellen). Nederland vergoedt zo naar verluidt meer dan veel andere Europese landen, maar uit cijfers blijkt dat de totale schade door helpdeskfraude in 2025 is gestegen tot bijna 26 miljoen euro.

ASN Bank, waarin SNS in 2025 opging, benadrukt dat klanten in de app waarschuwingen voor fraude krijgen en dat de zorgplicht bestaat maar grenzen kent. Fraudebestrijders en banken roepen op tot meer bewustzijn en technologische maatregelen, maar de zaak toont ook waarom juridische uitspraken soms tekortschieten bij het verzachten van het menselijke onrecht: Kifid zegt expliciet dat een juridisch oordeel niet altijd het geleden onrecht kan herstellen. Voor slachtoffers blijft de les bitter: ook bij een gewaarschuwd banksysteem kan geraffineerde manipulatie ertoe leiden dat klanten zelf de beslissende toestemming geven.