Zakendoen met de VS holt Nederlandse economie uit

In dit artikel:

Het CPB-rapport "Kansen en kwetsbaarheden: economische verwevenheid met de VS" waarschuwt dat de economische band tussen Nederland en de Verenigde Staten onevenwichtig en riskant is: Nederland is in veel opzichten afhankelijker van de VS dan andersom, met name op financieel, technologisch en militair terrein. De artikeltekst stelt dat deze afhankelijkheid Nederland de facto tot een nieuwe stijl kolonie van de VS maakt en roept op tot politieke actie.

Financiën
- Nederland investeert veel in de VS (ongeveer 1.400 miljard dollar aan Nederlandse investeringen in 2022), maar omgekeerd is Amerika de grootste buitenlandse investeerder in Nederland. Amerikaanse multinationals kopen veel Nederlandse bedrijven op en laten winsten terugvloeien naar hun hoofdkantoren.
- Dit leidt volgens het artikel tot jaarlijks miljarden aan gemiste belastinginkomsten en een vermindering van het netto externe vermogen van Nederland met honderden miljarden per jaar.
- De financiële verwevenheid maakt Nederland gevoelig voor crises in de VS: de kredietcrisis van 2008 en recente onrust rond Amerikaanse banken illustreren het contagierisico.

Technologie
- De VS is sinds de jaren negentig technologisch dominant; Nederlandse arbeidsproductiviteit ligt circa 10% onder die van de VS (voor de EU gemiddeld ongeveer 20% lager).
- Nederlandse R&D en patenten zijn sterk afhankelijk van Amerikaanse kennisinstellingen en bedrijven. Op sleutelgebieden zoals cloud, kunstmatige intelligentie en quantum loopt Europa achter, waardoor structurele afhankelijkheid dreigt.
- Amerikaanse beleidsmaatregelen en exportbeperkingen (voorbeelden genoemd: maatregelen rond ASML en Nexperia) drukken Nederlandse commerciële mogelijkheden.

Defensie en veiligheid
- Binnen NATO blijft de VS de dominante veiligheidsleverancier, zowel qua invloed als uitgaven en materieel. Onder de Trump-regering nam de druk op NAVO-landen toe om fors meer aan defensie uit te geven (soms genoemd: 5% van het bbp).
- Europese aankopen van Amerikaanse wapens en de steun aan Oekraïne versterken de vraag naar Amerikaanse defensieproducten, wat volgens het artikel ten koste kan gaan van Nederlandse publieke uitgaven.

Politieke invloed
- Het CPB-rapport behandelt politieke beïnvloeding niet uitgebreid, maar de tekst wijst op Amerikaanse aanwezigheid in wereldwijde elitestructuren (Bilderberg, WEF, Trilaterale Commissie) en noemt Nederlandse figuren die daarin zitten. Dat voedt zorgen over afstemming van nationale politiek met trans-Atlantische belangen.

Slotstandpunt en aanbeveling
De auteur concludeert dat de scheve verwevenheid dringend erkend en aangepakt moet worden. Mogelijke beleidsrichtingen die uit het verhaal volgen zijn: versterken van Europese technologische capaciteit, diversifiëren van kapitaalstromen, versterken van fiscale regels om winsten beter te belasten en het opbouwen van meer eigen defensiecapaciteit en financiële buffers.