Zaaien van zeldzame boomvarens uit Sri Lanka met expertise uit botanische tuin

In dit artikel:

Horticultureel medewerker Miguel Fernandez Voortman van de Hortus botanicus Leiden gaf afgelopen maand aan de Universiteit van Peradeniya in Sri Lanka een tweedaagse workshop over het vermeerderen van varens. Twintig deelnemers uit botanische tuinen, bosbeheer, natuurbescherming en de commerciële teelt leerden er hoe ze varens kunnen opkweken uit sporen, zowel in petrischalen met agar als in zaaibakken. Excursies naar de botanische tuin van Peradeniya en commerciële kwekerijen lieten zien hoe voorkiemen zich ontwikkelen tot jonge varens.

De workshop richtte zich onder meer op Sphaeropteris crinita, een endemische Sri Lankaanse boomvaren die ernstig wordt bedreigd door habitatverlies, invasieve soorten en illegale plantenhandel. In het veld verzamelde sporen zijn schoongemaakt, kort gesteriliseerd en tijdens de workshop uitgezaaid. Een deel is inmiddels ontkiemd en heeft voorkiemen gevormd. Naar verwachting ontstaan daaruit binnen enkele maanden jonge varens, die later kunnen worden afgehard en buiten uitgeplant.

Herintroductie van deze jonge planten moet de verouderde populaties in het wild helpen herstellen. Door invasieve begroeiing te verwijderen en boomvarens terug te brengen, kunnen ook het microklimaat en de natuurlijke verjonging op verstoorde berghellingen verbeteren. Samenwerking met kwekers moet bovendien voorkomen dat planten uit het wild worden gehaald en kan de genetische diversiteit van populaties ondersteunen.

In Zuid-Sri Lanka zijn daarnaast boomvarens gevonden die mogelijk nieuw zijn voor de wetenschap. Door ook deze soorten uit sporen op te kweken, kunnen onderzoekers hun ontwikkeling beter bestuderen. De workshop werd financieel gesteund door de Alberta Mennega Stichting en de Universiteit Leiden. Voor 2027 is Fernandez Voortman opnieuw uitgenodigd om protocollen te ontwikkelen voor andere bedreigde tropische varens.