Youp van 't Hek schenkt 50 jaar cabaret aan het Allard Pierson: 'Ik eindig met trots, en nooit in het Rosa Spierhuis voor uitgerangeerde artiesten'
In dit artikel:
Meer dan vijftig jaar materiaal van cabaretier Youp van ’t Hek is deze week ondergebracht in het depot van het Allard Pierson in Amsterdam‑Zuidoost: ongeveer vijf meter aan dozen met scripts, foto’s, correspondentie en ander onderzoeksbaar materiaal. De aanwinst werd officieel overgedragen tijdens een rondleiding door de bunkerachtige opslagruimte naast Amsterdam UMC, waar de erfgoedcollecties van de Universiteit van Amsterdam sinds het sluiten van het Nederlands Theater Instituut (2012) worden bewaard.
De selectie voor opname in de theatercollectie gebeurde door specialist Lisa Lucassen, nadat biograaf Frank Verhallen het archief had voorbereid. In achttien kratten trof het depot onder meer meerdere versies van tekstvanten—waardoor het ontstaan van voorstellingen van eerste voorleesavond en try‑outs tot première te volgen is—handgeschreven speellijsten, programmaboekjes, duizenden krantenknipsels, alle krantencolumns, foto’s en correspondentie met theaters, impresariaten en ook mensen die zich door Van ’t Hek beledigd voelden. Ook zakelijke documenten zoals rekeningen en douaneformulieren zitten erbij; die tonen hoe decors meereisden naar optredens in bijvoorbeeld Azië en Zuid‑Amerika. Curieuze vondsten variëren van een menukaart waarmee een lokale gebeurtenis uit 1987 werd besproken tot toegangskaartjes uit 1973 met het adres van zijn ouders.
Niet alle memorabilia gingen mee: veel fanschenkingen zijn al geruimd, en bekende attributen als de rood‑wit gestreepte handdoek van zijn slotapplaus bewaart Van ’t Hek zelf—de handdoek heeft naar eigen zeggen duizenden voorstellingen meegemaakt en ooit een exemplaar aan diefstal verloren. Wel opgenomen is de zelfportretpop uit Youp speelt Youp (2002). Ook recent verschenen publicaties, zoals het boekje Vertrokken vrienden met korte huldes aan vijf vroegere medewerkers, werden toegevoegd.
Het depot herbergt naast Van ’t Heks materiaal tienduizenden andere theaterobjecten: kostuums, maquettes, geluiddragers en bladmuziek, waardoor het archief een belangrijke bron voor onderzoekers van de Nederlandse theater‑ en cabaretgeschiedenis vormt. Kleine anekdotes uit het archief illustreren dat erfgoed: een pakketje dat pianist Fred Breitenstein ooit opstuurde, of het interview dat Van ’t Hek in 1996 met zijn idool Toon Hermans voerde.
Hoewel Van ’t Hek zijn speelserie beëindigd heeft, blijft hij actief als columnist voor de VARAgids en NRC en zegt hij ja tegen geselecteerde publieke optredens en projecten. Hij wil actief bijdragen aan de volledigheid van zijn archief: voortaan zal hij de archivaris cc’en wanneer hij zijn columns naar de redacties stuurt. Zodra dubbels zijn verwijderd en alles toegankelijk is gemaakt, beslaat het Youparchief naar verwachting circa vijf meter aan dozen en vormt het een bruikbare tijdcapsule van ruim een halve eeuw cabaret.