XR moet in de spiegel durven kijken als ze fossiele subsidies echt willen afschaffen

In dit artikel:

Extinction Rebellion (XR) voert sinds 2020 campagne tegen fossiele subsidies. De auteur, die vanaf het begin bij de beweging betrokken was, vindt dat de herhaalde blokkades van de A12 in Den Haag hun effect verliezen. In plaats van aandacht voor de eis om fossiele subsidies te beëindigen, draait het publieke debat inmiddels vooral om verkeershinder, arrestaties en de vraag of klimaatactivisten anders worden behandeld dan boerenprotesten.

Volgens de auteur was de A12-blokkade in 2022 en 2023 juist zeer effectief. Na de eerste succesvolle actie in juni 2022 groeide het aantal deelnemers, sympathisanten en media-aandacht snel. Een dagelijkse blokkade-estafette vanaf september 2023 hield 27 dagen stand. De acties droegen bij aan een bredere politieke verschuiving: fossiele subsidies werden eerst ontkend of geminimaliseerd, maar uiteindelijk officieel becijferd op 40 tot 46 miljard euro per jaar.

Die omslag kwam volgens de auteur niet alleen door straatprotest. Ook een brede Klimaatcoalitie van meer dan 300 organisaties, bedrijven en instellingen oefende druk uit via een brandbrief en gesprekken met ministers en ambtenaren. Daarnaast bracht onderzoeksorganisatie SOMO de omvang van de subsidies onder de aandacht. De Tweede Kamer nam op 10 oktober 2023 een motie aan, maar na de verkiezingen verdween het momentum door de komst van een rechts-conservatief kabinet. De uitvoering van de motie werd uitgesteld.

De auteur concludeert dat actievoeren wel degelijk resultaat kan opleveren, maar dat XR het eerdere succes onvoldoende heeft benut. Een nieuwe A12-blokkade zou alleen kans van slagen hebben als die deel uitmaakt van een bredere strategie. Daarbij moet de Klimaatcoalitie worden vernieuwd, moeten gesprekken met politici en bewindslieden worden gevoerd en moet de straat als drukmiddel achter de hand blijven.

Ook moet XR volgens de auteur haar communicatie aanscherpen. De huidige combinatie van protest tegen fossiele subsidies en tegen het geweld in Palestina maakt de boodschap volgens hem te ingewikkeld voor een breed publiek. Een nieuwe campagne zou daarom één heldere eis centraal moeten stellen: stop de jaarlijkse stimulering van de fossiele industrie met ruim 40 miljard euro. Zo kan het verloren momentum mogelijk worden herwonnen en kan eerder politiek succes alsnog worden verzilverd.