WUR-rapport: EU wil landbouwpot van 387 naar 293,7 miljard verlagen in fonds met 'asiel en migratie', en eten tot 88 euro duurder

In dit artikel:

Twee onderzoeken van Wageningen Social & Economic Research (WUR), die landbouwminister Jaimi van Essen en staatssecretaris Silvio Erkens in november 2026 naar de Tweede Kamer stuurden, schetsen grote gevolgen van de voorgestelde hervorming van het Europese Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) voor 2028-2034.

De Europese Commissie wil het afzonderlijke landbouwbudget, dat sinds 1962 bestaat, samenvoegen met dertien andere fondsen in een nieuw Nationaal en Regionaal Partnerschapsfonds van 865 miljard euro. Volgens de WUR-rapporten zou binnen dat fonds 293,7 miljard euro beschikbaar komen voor directe inkomenssteun en andere landbouwmaatregelen. Dat is 20 procent minder dan de 387 miljard euro voor de huidige begrotingsperiode. Het landbouwbeleid moet bovendien sterker worden verbonden met onder meer klimaat, regionale ontwikkeling, sociale cohesie, visserij en asiel en migratie.

De onderzoekers verwachten dat ongeveer 62 procent van de Nederlandse landbouwbedrijven wordt voortgezet en 38 procent binnen vijftien jaar verdwijnt, vooral door het ontbreken van opvolgers. Zij wijzen op vergrijzing, hoge kosten, ruimtelijke en milieubeperkingen en grote inkomensverschillen. Bij 20 procent van de bedrijven lag het inkomen volgens het rapport onder 3.000 euro per onbetaalde arbeidsjaareenheid.

Ook de veehouderij krijgt volgens de modelberekeningen te maken met zware verduurzamingsopgaven. Om de ammoniakuitstoot in 2035 te beperken, zou die 70 tot 80 procent onder de raming voor 2023 moeten liggen. Daarnaast onderzoekt WUR de gevolgen van een 20 procent kleinere veestapel en de overgang naar een dierwaardigere veehouderij. Die operatie zou tot 2040 tussen 5,9 en 8,4 miljard euro kosten en de jaarlijkse uitgaven met 1,3 tot 2,1 miljard euro verhogen. Voor een gemiddeld huishouden kan dat neerkomen op 52 tot 88 euro extra per jaar aan boodschappen en andere uitgaven.

Het artikel bekritiseert het kabinet-Jetten omdat het deze ontwikkelingen volgens de auteur onvoldoende bestrijdt. In de Europese Landbouwraad pleitte Nederland volgens de meegestuurde Kamerbrief juist voor sterkere prikkels voor vergroening, verwelkomde het overleg over tariefquota binnen het EU-Mercosur-akkoord en benadrukte het de steun aan Oekraïne en de uitvoer van Oekraïense landbouwproducten. Andere lidstaten waarschuwden daar voor mogelijke marktverstoringen door import en voor hoge diesel- en kunstmestprijzen. De gepresenteerde percentages en kosten zijn ramingen uit de WUR-studies, geen vaststaande uitkomsten.