Steeds meer landen betrokken bij de oorlog: 'Zelfbeheersing is nu heel belangrijk'
In dit artikel:
In de afgelopen drie dagen heeft het conflict in het Midden-Oosten meerdere landen en regio’s betrokken — niet alleen direct rond Israël en Iran, maar ook de Golfstaten en Europa. Midden-Oostenexperts waarschuwen voor een reëel risico op verdere escalatie, maar denken niet dat Golfstaten zich actief militair bij de VS zullen aansluiten. Hoogleraar Frans Osinga en Clingendael-onderzoeker Erwin van Veen wijzen erop dat deze landen kwetsbaar zijn: hun energie-infrastructuur en luchtverdediging zijn beperkt en de Straat van Hormuz, handels- en vliegverbindingen staan onder druk. Daarmee lijden economieën al schade en dat effect groeit naarmate het conflict langer duurt.
Paul Aarts benadrukt dat de natuurlijke reflex tot vergelding in alle betrokken landen aanwezig is, maar dat zelfbeheersing nu cruciaal is omdat escaleren veel eenvoudiger is dan de-escaleren. Deskundigen in de regio verschillen van mening over hoe ver Iran wil of kan gaan; sommige vrezen dat Iran bij serieuze druk grote olie- en gasinstallaties kan aanvallen, met mogelijk zware wereldwijde economische gevolgen.
Het gevaar van een geografische uitbreiding bestaat: behalve de Golfstaten kan Libanon (via Hezbollah) al snel in beeld komen en mogelijk ook Irak, afhankelijk van de duur en intensiteit van de confrontatie. Daarnaast merken de experts op dat de recente Amerikaanse en Israëlische aanvallen richting Iran in strijd zijn met het internationaal recht, maar dat veel westerse landen die acties ogenschijnlijk tactisch accepteren vanwege strategische belangen — bijvoorbeeld het streven Iran geen nucleaire capaciteit te laten ontwikkelen of het veranderen van het regime. Aarts plaatst dit in een bredere politieke context en wijst op dubbele standaarden in westerse reacties op geweld in de regio.
Ook juridische kantpunten komen terug: volgens Aarts mag Iran zich onder oorlogsrecht verdedigen, maar aanvallen op civiele doelen moeten veroordeeld worden. Voor Europa speelt nog een praktische overweging mee: westerse landen vrezen dat het afvuren van afweer- en luchtafweerraketten in het Midden-Oosten ten koste gaat van de voorraden die nodig zijn voor de verdediging van Oekraïne.
Als belangrijkste uitweg noemen de deskundigen diplomatie. Dat pad wordt bemoeilijkt door de harde houding van Israël en door geostrategische belangen van westerse landen, maar de economische belangen van Golfstate-partners zouden mogelijk invloed kunnen hebben op politici die richting de VS en andere betrokkenen willen bijsturen.