Woonwagenbewoners zoeken invloed in gemeenteraad: 'Niet over ons, maar met ons'
In dit artikel:
Het structurele tekort aan standplaatsen voor woonwagenbewoners heeft geleid tot een nieuwe tactiek: bewoners zoeken rechtstreeks politieke invloed door zich verkiesbaar te stellen voor de gemeenteraad. Op 18 maart staat de 41‑jarige Maastrichtenaar Willem Schneider — woonachtig op De Karosseer (Vinkenslag) en dakdekker van beroep — op plek negen van de CDA‑lijst. Hij wil via de raad ruimte creëren voor meer standplaatsen en pleit ervoor dat besluiten niet over maar met woonwagenbewoners genomen worden.
Schneider is niet alleen: kandidaten met een woonwagenachtergrond komen in meerdere gemeenten op de lijsten voor, onder andere in Amersfoort, Haarlem, Helmond, Hoogeveen en Leeuwarden. De beweging is een antwoord op jaren van wachtlijsten, juridische procedures en gebroken beloften van overheden om voldoende plekken te realiseren.
Cijfers tonen hoe nijpend het probleem is. Tussen 2020 en 2022 zijn in Nederland slechts 49 nieuwe standplaatsen toegevoegd; sinds 2018 zijn dat er minder dan honderd, terwijl de algemene woningvoorraad wel groeide. Universitair docent Dominic Teodorescu (UvA) noemt de ontwikkeling een verschuiving van een vroeger ‘uitsterfbeleid’ — waarbij standplaatsen wegvielen bij overlijden — naar wat hij omschrijft als een hedendaags ‘uitstelbeleid’: beloftes worden gemaakt, maar uitvoering blijft achter.
De juridische en maatschappelijke context speelt mee. In 2014 oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat overheden de cultuur en levenswijze van woonwagenbewoners moeten faciliteren; dezelfde jaren werd die cultuur erkend als immaterieel erfgoed. Desondanks gaven gemeenten lang weinig prioriteit aan het bijplaatsen van standplaatsen. Sabina Achterbergh, voorzitter van Sinti, Roma en Woonwagenbewoners Nederland, wijst op de sociale gevolgen: meerdergeneratiehuishoudens, jongeren die langdurig bij familie blijven wonen en enkelen die uitwijken naar stenen huizen, waardoor cultuurverlies optreedt.
De politieke beweging is ook strategisch: lokaal beleid en ruimtelijke besluiten bepalen of en wanneer nieuwe locaties kunnen worden aangelegd. De gemeente Maastricht zegt bezig te zijn met de uitbreiding van drie locaties en heeft grond gekocht voor een extra plek; een voorstel volgt binnenkort aan de raad. Voor woonwagenbewoners bieden zetels in de raad niet per se directe garanties, maar wel een betere kans om uitvoering en plannen concreet te maken.