Woontorens The Starling en The Martin zijn streng, zakelijk en functioneel en grijpen zo terug op de no-nonsensefilosofie van de Bijlmerbajes
In dit artikel:
Het Central District in het Bajeskwartier — het voormalige terrein van de Bijlmerbajes/penitentiaire inrichting Overamstel — is nagenoeg voltooid met twee nieuwe woontorens: The Martin en The Starling. De torens, net als eerdere gebouwen met vogelnamen (The Robin, The Jay), dragen een ironische toets tegen de achtergrond van bewaard gebleven gevangenismuren en hergebruikte gevelplaten en celdeuren die als relicten in het nieuwe stadslandschap liggen. Eén oude penitentiaire toren blijft bestaan en wordt een centrum voor creatieve ondernemers.
Acht jaar geleden zette OMA (oorspronkelijk van Rem Koolhaas, nu geleid door David Gianotten) het stedenbouwkundig plan op en verdeelde het gebied in verschillende “districts”: het Learning District (o.a. Spinoza Lyceum), het Design District, het Central District voor wonen en voorzieningen en het Amstel District voor duurdere koopwoningen. Het Central District werd bewust dicht en hoog gebouwd: de nieuwe torens geven dit deel van Amsterdam een metropolitane uitstraling die losstaat van de grachtengordel-traditie.
Architectonisch zijn The Martin (ontwerp OMA) en The Starling (Arons en Gelauff) strak en functioneel — aluminium en glas, beton en staal — met brede, diepe balkons en luifels om valwinden te breken. De gebouwen bevatten commerciële plinten (winkels en zorg) en appartementen van 45 tot 150 m², zowel huur als koop, waardoor de sociale status in de gevels niet direct zichtbaar is. Interieurs bieden juist meer charme: moswanden in het atrium van The Martin, een fuchsiakleurige wenteltrap en houten zitjes in The Starling, en een hoog opschietende boom in De Vrijheid (ontwerp Kempe Thill), dat eerder werd opgeleverd en genomineerd is voor de Amsterdamse Architectuur Prijs.
Een opvallend stedenbouwkundig detail is de “knik” in de Dijkmeerlaan — ontstaan door een uitvoeringsfout — die resulteerde in een pleintje en interessantere zichtlijnen richting het park aan de Weespertrekvaart. Verder is veel aandacht besteed aan beplanting: daktuinen, balkons met groen en waterpartijen achter de oude muren moeten de harde sfeer verzachten. Ook werd een tunnel aangelegd onder het spoorviaduct bij de Spaklerweg om het voormalige afgesloten terrein beter met de stad te verbinden.
Kort gezegd: het Central District transformeert een besloten gevangeniscomplex naar een dicht, groen en stedelijk woongebied dat erfgoed hergebruikt en internationale allure nastreeft, met strakke, functionele architectuur en plekken waar de historische sporen zichtbaar blijven.