Woelige Eerste Kamer vol afsplitsers en overstappers wordt cruciale puzzel voor kabinet-Jetten: 'Ik houd mijn hart vast'

In dit artikel:

Kabinet-Jetten staat voor de praktische vraag hoe het in de Eerste Kamer voldoende steun krijgt om wetsvoorstellen door te krijgen. Omdat de Senaat in Nederland wetten alleen kan aannemen of verwerpen en niet kan amenderen, is steun in die kamer cruciaal voor het functioneren van een kabinet: zonder meerderheid kunnen plannen stranden of flink moeten worden aangepast.

Er zijn meerdere routes om een meerderheid te bereiken. Eén mogelijkheid is een formele of informele verbreding van de coalitie richting partijen die zitting hebben in de Eerste Kamer, zodat een vaste meerderheid ontstaat. Een andere veelgebruikte optie is het sluiten van steun- of gedoogafspraken per wetsvoorstel: het kabinet onderhandelt met losse partijen over inhoudelijke concessies in ruil voor hun stem. Ook tijdelijke, onderwerpgerichte meerderheden komen voor — waarbij coalitie en oppositie op detailniveau tot overeenstemming moeten komen. Omdat de samenstelling van de Eerste Kamer indirect wordt bepaald via de Provinciale Staten, spelen contacten en afspraken met provinciale partijen en fracties een rol bij het veiligstellen van steun.

Elke route vereist politieke ruilhandel en beleidsaanpassing; dat kan de uitvoerbaarheid van het regeerprogramma beïnvloeden. De keuze tussen een brede coalitie, structurele steunafspraken of ad-hoc meerderheden bepaalt zowel de stabiliteit van het kabinet als de ruimte voor ambitieus beleid.