WODC-onderzoek onder 3000 Syrische vluchtelingen: Stabiele opvang en aandacht voor mentale gezondheid nodig voor betere integratie

In dit artikel:

Een tienjarig onderzoek van het WODC, CBS en de Erasmus Universiteit Rotterdam onder ruim 3.000 Syrische vluchtelingen die tussen 2014 en 2016 een verblijfsvergunning kregen, laat zien dat vooral de eerste jaren bepalend zijn voor hun verdere integratie. Taal leren, werk vinden en het afronden van de inburgering leggen volgens de onderzoekers de basis. Veel verhuizen, lange wachttijden, beperkte voorzieningen en een gebrek aan privacy en mogelijkheden om te leren en werken zorgen echter voor een slechte start. De huidige opvangproblemen lijken die situatie eerder te verergeren dan te verbeteren.

De mentale gezondheid van de onderzochte groep blijft een groot aandachtspunt. Bijna vier op de vijf Syrisch-Nederlandse deelnemers ervaren angst- of depressieve gevoelens, tegenover 44 procent van de algemene bevolking. Langer in Nederland wonen leidt bovendien niet automatisch tot verbetering: eenzaamheid en ervaren discriminatie nemen toe, mede doordat mensen moeilijk een sociaal netwerk opbouwen en ondersteuning na de inburgering vaak wegvalt. Het rapport pleit daarom voor betere traumazorg vanaf het begin en voor voorzieningen zoals buurthuizen die ontmoeting bevorderen.

Ook op de arbeidsmarkt zijn de verschillen groot. Na tien jaar werkt bijna een even groot aandeel Syrisch-Nederlandse mannen als in de autochtone bevolking, maar slechts ongeveer een derde van de vrouwen heeft een baan. Onder meer de zorg voor kinderen speelt daarbij een rol. Ouderen, vrouwen en lageropgeleiden spreken gemiddeld minder goed Nederlands en hebben een zwakkere arbeidsmarktpositie dan jongeren, mannen en hogeropgeleiden.

De onderzoekers waarschuwen dat werk en inburgering elkaar kunnen verdringen. Wie werkt, heeft minder tijd voor lessen, terwijl intensieve inburgering de ruimte om te werken beperkt. Alleen extra avondlessen bieden niet altijd een oplossing. Duale trajecten, waarin mensen op de werkvloer tegelijk Nederlands leren, kunnen volgens het rapport uitkomst bieden, maar worden nog te weinig aangeboden. Sneller toegang tot werk moet daarom samengaan met voldoende aandacht voor taal en mentale gezondheid.