Witwascontroles kostten banken 1,6 miljard euro in 2024, opbrengst is onduidelijk

In dit artikel:

Banken geven jaarlijks veel geld uit aan antiwitwascontroles en de maatschappelijke gevolgen zijn groot, maar het nut van die inspanningen is onduidelijk, stelt de Algemene Rekenkamer. In 2024 kostten deze controles Nederlandse banken 1,6 miljard euro, bijna 500 miljoen meer dan drie jaar eerder. Meldingen van ongebruikelijke transacties stegen van bijna 250.000 in 2020 naar 530.000 in 2024; banken zijn wettelijk verplicht zulke transacties te rapporteren.

De Rekenkamer signaleert dat vooral politiek prominente personen (zoals oud-politici en oud-rechters) en religieuze instellingen zwaar worden gecontroleerd: geen betaalrekening kunnen openen, rekeningen opgedoekt zien of geen overboekingen naar het buitenland kunnen doen. Ruim 61 procent van de meldingen betreft personen met een buitenlands klinkende achternaam, wat volgens de Rekenkamer niet in verhouding is tot de bevolkingssamenstelling en een aanwijzing voor mogelijke discriminatie kan zijn. Moskeeën worden bovendien disproportioneel vaak ondervraagd over transactieherkomst, in tegenstelling tot katholieke of protestantse kerken.

Er ontbreekt echter zicht op effectiviteit: er worden geen systematische evaluaties gedaan en het is onduidelijk in hoeveel gevallen het daadwerkelijk om witwassen gaat of wat de financiële omvang is. De Rekenkamer heeft haar bevindingen gedeeld met de ministers van Financiën en Justitie en Veiligheid; die beloven meer transparantie, maar de Rekenkamer twijfelt of er voldoende urgentie is om de aanpak effectiever te maken.