Winter voorbij, de ellende niet: dit boekwinkeltje staat symbool voor de situatie in Kyiv
In dit artikel:
Hoewel de lente is begonnen, zitten veel inwoners van Kyiv nog steeds in de nasleep van maandenlange Russische aanvallen op de energie-infrastructuur: stroom is vaak beperkt tot een paar uur per dag en in honderden flatgebouwen werkt de verwarming niet. Die uitval en de wisselende watertemperaturen hebben in de hele stad geleid tot scheuren in oude leidingen en tal van overstromingen in woningen en winkels.
Boekhandelaar Melania Melnyk ontdekte dat in haar winkel toen ze ’s avonds gebeld werd en naar haar zaak haastte. Bij het openen stoomde het; water stond tot haar enkels en uit een gebarsten, verroeste leiding schoot heet water onder druk de winkel in. Omdat de winkel dagenlang zonder verwarming had gezeten en de leidingen bevroren waren geweest, veroorzaakte de plotselinge aanvoer van heet water een barst. Bij Mijn Boekenplank – een kleine, in 2016 geopende boekhandel in het centrum van Kyiv die bekendstaat als de eerste plek waar alleen Oekraïens‑talige boeken werden verkocht en waar je koffie kon krijgen – werden duizenden titels nat. Van bijna tienduizend boeken bleken er later nog maar vijfhonderd volledig intact.
De schade varieert van golvende, nog leesbare pagina’s tot boeken die letterlijk uit elkaar vallen als je ze vastpakt. In de winkel draaien luchtdrogers om het vocht te verminderen; de luchtvochtigheid daalde van ongeveer 80 procent op de eerste dag naar 54 procent, terwijl boeken idealiter in zo’n 30 procent moeten staan. Veel exemplaren zijn onherstelbaar beschadigd. Melnyk toont de vernieling als een nieuwe klap naast eerdere verliezen: in november was een uitgeverij/drukkerij die aan de winkel gekoppeld was zwaar beschadigd door een drone-inslag.
Het verhaal van Mijn Boekenplank illustreert een bredere economische pijn: ondernemers in Kyiv lijden dubbel — de inwoners missen basisdiensten in hun flats, winkeliers en ondernemers verliezen voorraad, moeten huur en belastingen blijven betalen en kampen met hoge kosten voor generatoren en brandstof. Melnyk vertelt dat ze door de oorlog een ‘generatorspecialist’ is geworden omdat de winkel anders zonder stroom zou vallen; het aggregaat ging al eens kapot en moest vervangen worden. Tegelijkertijd bracht de oorlog ook een opleving van Oekraïense literatuur: sinds 2022 groeide de productie en vraag naar Oekraïns‑talige boeken, waardoor de boekhandel juist meer titels en initiatieven ontwikkelde.
Toch is er ook solidariteit. Vaste klanten komen voorzichtig langs, kopen soms beschadigde exemplaren en vanuit heel Oekraïne – zelfs uit het buitenland – komen bestellingen en steun binnen. Bezoekers benadrukken dat ze de winkel willen steunen omdat ondernemers het extra zwaar hebben. Melnyk zegt dat ze niet meer op vrede hoopt of het nieuws volgt, maar dat ze zich richt op wat ze wél kan redden: haar boekhandel.
Kortom: de combinatie van gerichte aanvallen op energievoorzieningen en de fysiek verouderde stadss infrastructuur veroorzaakt niet alleen direct menselijk lijden in Kyiv, maar tast ook culturele ondernemingen en lokale economieën aan. De redding van zulke plekken hangt vooralsnog sterk af van gemeenschapssteun en de veerkracht van de eigenaars.