Winnaar FVD lijkt nergens mee te doen in lokaal bestuur
In dit artikel:
Forum voor Democratie (FVD) boekte bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart een flinke winst — ongeveer 299 zetels in ruim honderd gemeentes, ruwweg vijf keer meer dan in 2022 — maar wordt bij de vorming van lokale college's vrijwel overal buiten gehouden. Een NOS-analyse toont dat in 94 van die gemeentes waar het proces al op gang is, geen informateur of verkenner FVD aanbeveelt als coalitiepartner.
De uitsluiting heeft meerdere oorzaken. Centraal staat FVD's consequent verzet tegen het toelaten van extra asielopvangplaatsen, terwijl de zogeheten Spreidingswet gemeenten verplicht bij te dragen aan opvang. Dat standpunt wordt vaak als onverenigbaar gezien omdat het partijen dwingt de wet niet na te leven. Daarnaast brengt FVD herhaaldelijk het correctief referendum als breekpunt en toont de partij in de ogen van anderen een onverzoenlijke en weinig compromisbereide houding. Kritiek is er ook op bestuurlijke onervarenheid, zorg over stabiliteit, en op uitlatingen van sommige raadsleden op sociale media of het verleden van bepaalde kandidaten (bijvoorbeeld een voormalig NVU-activist in Nieuwegein).
In Velsen en Epe — twee plaatsen waar FVD bij de verkiezingen de grootste werd — blijken die factoren doorslaggevend. In Velsen wil slechts één partij mogelijk samenwerken met FVD; de overige partijen wijzen een coalitie af. In Epe concludeerde informateur en FVD-senator Eric Kemperman dat de winnaar van de verkiezingen feitelijk wordt uitgesloten, al vond hij zelf geen sterke inhoudelijke bezwaren tegen deelname van FVD. Desondanks gaan partijen als CDA, VVD, SGP-ChristenUnie en lokale lijsten in Epe verder zonder FVD. Helmond vormt tot dusver een mogelijke uitzondering: daar zegt de grootste lokale partij bereid te blijven in gesprek met alle partijen, ook al adviseerde de informateur formeel een coalitie zonder FVD.
Sommigen, waaronder informateur Pieter den Besten in Nijkerk, concluderen dat FVD zichzelf grotendeels buitenspel heeft gezet door harde breekpunten te hanteren. Tegelijkertijd weet concurrent PVV in enkele plaatsen wél door te dringen tot het collegeadvies; in Pekela en Rucphen werd de PVV aanbevolen als medebestuurder.