Windmolens stilgezet tijdens piek in de vogeltrek

In dit artikel:

Nederland laat windturbines op de Noordzee vrijwel stilzetten wanneer een piek in de vogeltrek wordt verwacht. Dat gebeurde onder meer in de vroege ochtend van 4 oktober en laat op 17 oktober. De wieken draaien dan nog slechts ongeveer twee keer per minuut, in plaats van maximaal vijftien keer, om botsingen met trekvogels te voorkomen.

Miljoenen vogels uit Scandinavië en Siberië trekken in het najaar ’s nachts over de Noordzee naar warmere gebieden. Daarbij vliegen ze vaak op de hoogte van de wieken van steeds meer windparken. In het voorjaar leggen ze dezelfde route in omgekeerde richting af. Volgens Vogelbescherming Nederland kunnen soms een miljoen vogels per nacht passeren. Hoeveel slachtoffers windparken precies maken, is onbekend, omdat botsingen vooral ’s nachts plaatsvinden en dode vogels snel in zee verdwijnen. Radaronderzoek toont wel dat jaarlijks circa 1,6 miljoen vogels op wiekhoogte door één offshore windpark vliegen.

De zogeheten Start-Stop-procedure werd vanaf 2015 ontwikkeld door Rijkswaterstaat, samen met onder meer windparkexploitanten, TenneT, wetenschappers en natuurorganisaties. Sinds 2023 kon de maatregel worden toegepast; vanaf dit jaar is stilzetten bij voorspelde trekpieken verplicht. Voorspellingen van de Universiteit van Amsterdam combineren gegevens over weer, temperatuur en neerslag met kennis over vogelsoorten en hun trekgedrag.

De procedure is echter niet perfect. Een stopbesluit moet twee dagen vooraf worden aangekondigd, zodat TenneT kan controleren of de elektriciteitsvoorziening niet in gevaar komt. Vogeltrek laat zich niet altijd zo ver vooruit voorspellen, waardoor turbines soms onnodig stilstaan of juist blijven draaien tijdens een piek. Het maximum ligt op 60 stopuren per jaar. Vogelbescherming pleit daarom voor een ruimere marge, betere monitoring en snellere besluitvorming. Ook moet de kennis worden gebruikt om toekomstige windparken op vogelvriendelijkere locaties te bouwen.