Windmolens stilgezet tijdens piek in de vogeltrek

In dit artikel:

Op 4 oktober en in de late avond van 17 oktober zijn windturbines op de Nederlandse Noordzee vrijwel stilgezet vanwege verwachte pieken in de vogeltrek. De maatregel moet voorkomen dat trekvogels tegen de wieken botsen. Miljoenen vogels trekken in het najaar ’s nachts vanuit Scandinavië en Siberië over de Noordzee naar warmere gebieden. Daarbij vliegen ze vaak op de hoogte van windturbines, die een groot risico vormen.

De zogenoemde Start/Stop-procedure bestaat sinds 2023. Waar exploitanten de turbines eerst vrijwillig stillegden, is dat vanaf dit jaar verplicht. Tijdens een stop draaien de wieken nog ongeveer twee keer per minuut, in plaats van maximaal vijftien keer. Rijkswaterstaat ontwikkelde de procedure samen met onder meer het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, windparkexploitanten, TenneT en natuurorganisaties.

De verwachte trekpieken worden vastgesteld met computermodellen van de Universiteit van Amsterdam. Die combineren historische gegevens over onder meer wind, neerslag en temperatuur met kennis over het trekgedrag van vogelsoorten. Volgens Tim van Oijen van Vogelbescherming Nederland moeten stopbesluiten twee dagen vooraf worden genomen, zodat TenneT kan beoordelen of de stroomvoorziening en het internationale elektriciteitsnet niet in gevaar komen. Daardoor kunnen voorspellingen worden gemist of worden turbines soms stilgezet terwijl dat achteraf niet nodig blijkt.

Exacte sterftecijfers ontbreken, omdat botsingen vooral ’s nachts plaatsvinden en dode vogels snel in zee verdwijnen. Wel blijkt uit radaronderzoek dat jaarlijks ongeveer 1,6 miljoen vogels op wiekhoogte door één offshore windpark trekken. Vogelbescherming vindt daarom dat zelfs het voorkomen van enkele procenten botsingen waardevol is. Nederland is volgens de organisatie het eerste land dat deze aanpak verplicht toepast.

De turbines mogen nu maximaal 60 uur per jaar worden stilgezet. Vogelbescherming pleit voor een ruimere marge, betere en snellere voorspellingen en monitoring met onder meer camera’s en sensoren. Ook moet bij de aanleg van nieuwe windparken beter rekening worden gehouden met belangrijke trekroutes. Volgens Van Oijen werken overheid en exploitanten constructief mee, maar kan het systeem de vogelsterfte nog verder beperken.