Wilt u de totale oorlog?
In dit artikel:
Vorige week zei premier Mark Rutte tijdens een bezoek aan Berlijn dat Europeanen zich moeten voorbereiden op een oorlog van een omvang die onze grootouders en overgrootouders moesten doorstaan. Die uitspraak roept volgens de columnist de vergelijking op met historische propagandataal: net zoals Hitler in februari 1943 in Berlijn het Duitse volk toeliep voor het idee van “totale oorlog”, lijkt er nu opnieuw massale bereidheid te ontstaan om verregaande militaire maatregelen te accepteren. De auteur wijst erop dat Duitsland die eerdere trauma’s kent: de verwoestingen aan het oostfront kostten naar schatting miljoenen levens en lieten een collectief schuldtrauma achter.
Tegelijkertijd tonen recente peilingen — en koppen in Nederlandse kranten — brede steun onder Europeanen voor hogere defensie-uitgaven en weer invoering van dienstplicht. De columnist waarschuwt dat het weinig lijkt te kosten om een bevolking te overtuigen van de noodzaak zich voor te bereiden op oorlog, zolang politici beweren dat het volk “bedreigd” wordt. Of die dreiging feitelijk bestaat, zegt de auteur, doet er voor de propaganda weinig toe.
Er worden ook beleidskeuzes genoemd die de spanning vergroten: de EU dringt erop aan 210 miljard euro aan Russische tegoeden te benutten voor wapenopbouw. Daarmee zouden Russen in feite betalen voor bewapening die tegen hen wordt gericht, en protesten van Rusland kunnen door westerse leiders gepresenteerd worden als bewijs van agressie. De columnist ziet hierin een gevaarlijke zelfversterkende logica en wijst op een cruciaal verschil met vroeger: door kernwapens is een toekomstige oorlog niet alleen verwoestend, maar mogelijk ook existentiëler — het risico op totale vernietiging is veel groter.
Als slotopmerking betoogt de auteur dat de huidige leiders met hun retoriek en maatregelen de aandacht van externe bedreigingen overbodig maken: met zulke beslissingen schikken zij Europa in een positie waarin het vertrouwen van anderen afneemt en de eigenheid van vijandschap wordt uitgediept.