Wildgroei aan medische digitale hulpmiddelen, en controle is er nauwelijks
In dit artikel:
Digitale medische hulpmiddelen schieten snel in aantal omhoog, maar wet- en regelgeving en toezicht lopen daar ernstig achter, waarschuwen medisch specialisten. Internist-intensivist Michel van Genderen (Erasmus MC, medeoprichter van AI-ethieklab REAiHL) en huisarts-hoogleraar Niels Chavannes signaleren dat tools zoals online triagevragenlijsten, chatbots en spraakherkenning wél werkdruk kunnen verminderen maar niet altijd veilig of adequaat onderbouwd zijn.
Actueel voorbeeld is de veelgebruikte website moetiknaardedokter.nl: volgens berichtgeving van de NOS beschikte die site jarenlang niet over de benodigde papieren en voerde zij samenwerkingen op die door betrokken partijen werden tegengesproken. Dit illustreert hoe snel commerciële software de markt betreedt zonder gedegen toetsing. De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) pleit daarom voor een onafhankelijke instantie die medische tools vooraf controleert; huisartsen ervaren zelf te weinig tijd om die verificatie uit te voeren.
Experts noemen meerdere risico’s: onjuiste antwoorden van gebruikers, ontbrekende klinische beoordeling en het gevaar van "hallucinaties" bij taalmodellen of spraakherkenning — bijvoorbeeld dat systemen klachten associeren met accenten en die verkeerde signalen vervolgens overnemen. Volgens Chavannes zijn de risico’s beperkt voor simpele informatieadviezen, maar problematisch wanneer tools klinische besluiten beïnvloeden of afwijkende adviezen geven. Van Genderen beklemtoont dat algoritmes vragenlijsten kunnen verwerken, maar geen plaatsvervanger zijn voor doorvragen, klinisch redeneren en het inschatten van lichaamstaal.
Ook het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) waarschuwt dat ontwikkelaars hun producten soms presenteren alsof ze op NHG-richtlijnen zijn gebaseerd, wat misleidend kan zijn. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) voert controles uit, maar heeft beperkte capaciteit; vier toegestane bedrijven toetsen voornamelijk op softwareniveau, en er bestaan te veel tools om alles bij te houden. De IGJ meldt geen meldingen van gevaarlijke situaties en staat toe dat moetiknaardedokter.nl in gebruik blijft totdat de site naar verwachting in de zomer van 2027 de juiste papieren heeft.
Praktische aanbeveling van betrokkenen: benut digitale hulpmiddelen vooral voor administratieve taken en verlichting van routinewerk, maar wees terughoudend met gebruik voor diagnostiek en medisch advies totdat strengere toetsing en toezicht zijn gerealiseerd.