Wil de overheid na een ramp de verantwoordelijkheid op de slachtoffers kunnen afschuiven?

In dit artikel:

In Nederland ontvingen onlangs 8,5 miljoen huishoudens een brochure van de Rijksoverheid getiteld Bereid je voor op een noodsituatie, als onderdeel van de Denk Vooruit-campagne om burgers aan te sporen zelf voorbereidingen te treffen bij rampen of oorlog. De folder geeft praktische adviezen — een noodpakket met onder meer vochtige doekjes, drie liter water per persoon per dag, houdbare voeding zoals bonen, contactafspraken met buren en familie en plannen voor het evacueren van hulpbehoevenden wanneer liften uitvallen.

Opvallend is dat de brochure weinig concrete overheidsmaatregelen noemt: alleen de aankondiging van buurtsteunpunten, zonder heldere uitleg over hun inrichting, beheer of beveiliging. De schrijver trekt een vergelijking met de huis-aan-huisfolders uit 1961 over een atoomaanval, en suggereert dat de huidige uitgave is afgestemd op hedendaagse dreigingen zoals cyberaanvallen en drone-operaties — dreigingen waarop de krijgsmacht, naar aanleiding van incidenten op vliegvelden als Volkel en Eindhoven, tekortschiet.

De teneur van het commentaar is sceptisch: de publicatie kan naast informatie ook dienen om de overheid in te dekken. Als essentiële diensten langdurig uitvallen en er slachtoffers vallen, kan men burgers verwijten dat ze niet voldoende zelfvoorzienend waren. Tot slot wordt erop gewezen dat andere grote dossiers — het toeslagenschandaal en de kwestie rond het Groningse gas — niet uit het debat mogen verdwijnen, terwijl de laatste gasputten open blijven. De tekst verwijst verder naar de podcast Het Geheugenpaleis voor verdieping over geopolitieke thema’s, onder meer de positie van Oekraïne.