Wiersma negeert Raad van State: 'grenst aan misbruik van de wet'

In dit artikel:

Demissionair landbouwminister Femke Wiersma (BBB) blijft vasthouden aan haar plan om alle veehouders persoonlijk te raadplegen over het openbaar maken van gegevens over hun veestapel, ondanks kritiek en eerdere rechterlijke uitspraken. Het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) waarschuwt in een vandaag aan de Tweede Kamer gestuurd advies dat die werkwijze neerkomt op een kostbare, tijdrovende procedure die “grens aan procedureel misbruik” raakt en de uitkomst van het besluit niet kan beïnvloeden, maar wel ambtelijke capaciteit en geld opslokt.

Achtergrond: journalisten van NRC, Omroep Gelderland en Follow the Money vroegen RVO al eerder om dieraantallen die gebruikt worden om de effectiviteit van het stikstofbeleid te toetsen; de RVO weigerde aanvankelijk, maar de Raad van State oordeelde in september dat die gegevens vrijgegeven moeten worden. Omdat de beschikbare data verouderd waren, vroegen de journalisten later om cijfers voor 2023–2025. Wiersma weigert die opnieuw te verstrekken uit vrees dat openbaarmaking van bedrijfs- en adresgegevens kan leiden tot intimidatie en bedreiging van boeren.

Het ACOI stelt dat de minister volgens de Wet open overheid (Woo) volstaat met een algemene bekendmaking — bijvoorbeeld in de Staatscourant — en dat individueel aanschrijven van alle boeren onnodig en duur is. Eerder onderzoek (Volkskrant) schatte de kosten van zo’n aanpak op 15–60 miljoen euro per jaar; RVO heeft een totaalbudget van circa 300 miljoen euro. Het adviescollege noemt het plan een verspilling van publieke middelen en suggereert dat geld beter naar de sociale veiligheid in de landbouwsector kan gaan. Bovendien spreekt het van ‘schijninspraak’: boeren krijgen het gevoel dat hun mening telt, terwijl de wet voor deze informatie geen afwegingsruimte laat.

Wiersma vroeg op verzoek van BBB-leider Caroline van der Plas advies aan de Autoriteit Persoonsgegevens; ook de AP concludeerde dat de gevraagde gegevens openbaar gemaakt kunnen worden. ACOI wijst er verder op dat adresgegevens van ondernemers al via publieke bronnen (Kamer van Koophandel, Google Maps) vindbaar zijn.

Voor journalisten en beleidsonderzoekers zijn de dieraantallen cruciaal om effecten en kosten van stikstofmaatregelen te berekenen—bijvoorbeeld in analyses over de ‘rekenkundige ondergrens’ en uitkoop van piekbelasters. Follow the Money, NRC en Omroep Gelderland kondigen binnenkort nieuw onderzoek aan naar de kosten en effectiviteit van uitkoopregelingen nabij kwetsbare natuurgebieden.