Wie pronkt met zijn veren, riskeert ze te besmeuren - Renske Leijten

In dit artikel:

Voormalig Tweede Kamerlid Agnes Leijten reflecteert op de vele reacties die publieke personen krijgen. Tijdens haar Kamerlidmaatschap ontving ze naast inhoudelijke bijdragen ook beledigende en seksistische berichten. Zo werd ze ooit aangesproken op haar pyjamabroek; daarna droeg ze die broek niet meer tijdens debatten. Hoewel publieke figuren kritiek moeten kunnen verdragen, vindt Leijten het problematisch wanneer mensen niet op hun standpunten, maar op hun leeftijd, geslacht, uiterlijk of afkomst worden beoordeeld.

Volgens Leijten beperken zulke etiketten zowel degene die oordeelt als degene die wordt beoordeeld. Tegelijkertijd kan een reactie op persoonlijke kritiek soms juist tot een inhoudelijk gesprek leiden. Ze beschrijft hoe ze na een boze mail van een verpleegkundige een nachtdienst in een verpleeghuis meeliep. Een misverstand over haar kritiek op de zorg werd daardoor opgehelderd.

Leijten hekelt de hypocrisie in het publieke debat, waarin mensen elkaar verwijten op uiterlijkheden of groepskenmerken te oordelen, terwijl publieke figuren soms juist bewust hun identiteit als uithangbord gebruiken. Ze verwijst naar de Britse Cambridge-professor Jason Arday. Het racisme tegen hem noemt ze verwerpelijk, maar volgens haar heeft de nadruk op zijn huidskleur als onderdeel van zijn titel ertoe bijgedragen dat discussies over zijn inhoud daarmee werden vermengd. Ze vindt dat ook de omgeving verantwoordelijkheid draagt wanneer vooral de vorm wordt gepresenteerd en de inhoud onvoldoende wordt bewaakt.

De kern van haar betoog is dat deelnemers aan het maatschappelijk debat op de inhoud moeten letten en niet op de persoon. Wie de boodschapper afwijst, kan relevante argumenten missen. Leijten haalt oud-politicus Klaas Dijkhoff aan, die tijdens de parlementaire enquête naar de coronacrisis zei dat hij kritische geluiden niet serieus had genomen omdat de gebruikte beeldspraak hem tegenstond. Volgens Leijten is dat in een verziekt debat funest voor een goede inhoudelijke afweging.