Wie is Jacqueline Harpman, de Belgische auteur die wereldwijd honderdduizenden boeken verkoopt na haar dood?

In dit artikel:

De Belgische schrijfster Jacqueline Harpman is dertien jaar na haar overlijden uitgegroeid tot een wereldwijde BookTok-sensatie. Haar dystopische roman *Moi qui n’ai pas connu les hommes* uit 1995 werd in 2022 opnieuw in het Engels uitgegeven door de Amerikaanse onafhankelijke uitgeverij Transit Books. Vooral via TikTok vond het boek een groot nieuw publiek. In Noord-Amerika zijn er inmiddels meer dan 800.000 exemplaren van verkocht.

De roman vertelt over veertig vrouwen die zonder bekende reden opgesloten zitten in een ondergrondse kooi. Een meisje dat samen met hen gevangen zit, groeit er op en vertelt jaren later hun verhaal. De thema’s — dystopie, patriarchale macht, verzet, solidariteit en de vraag wat iemand tot mens maakt — sluiten aan bij actuele discussies en spreken volgens auteur Gaea Schoeters vooral een jong publiek aan.

De hernieuwde belangstelling leidde deze zomer tot een Engelse vertaling van drie andere verhalen in de bundel *We Were Forbidden*. Harpman werd in 1929 geboren in Etterbeek in een Belgisch-Joods gezin. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vluchtte ze met haar familie naar Casablanca. Na een afgebroken studie geneeskunde en een langdurig verblijf in een sanatorium begon ze te schrijven. Later werd ze psychoanalist, waarna ze vanaf 1980 opnieuw romans publiceerde waarin haar psychologische kennis duidelijk doorklinkt.

Ook *Orlanda*, over een vrouw die plots in het lichaam van een jonge man terechtkomt, behandelt Harpmans interesse in gender, mannelijkheid en vrouwelijkheid. Vlaamse auteurs verbazen zich over het succes van haar complexe literaire werk op TikTok, maar zien het ook als bewijs van de wereldwijde invloed van de Engelstalige boekenmarkt. Volgens hen verdient Harpman vooral in het Frans aandacht: haar oorspronkelijke werk geldt als subtiel en humoristisch, terwijl vertalingen niet altijd dezelfde kracht hebben. Harpman overleed in 2012 en maakte haar internationale herontdekking niet meer mee.