Wie is comeback kid Lula, die voor de 4e keer president van Brazilië wordt?

In dit artikel:

De sociaaldemocraat Luiz Inácio Lula da Silva (80) is opnieuw president van Brazilië. Hij won de tweede verkiezingsronde van Flávio Bolsonaro, hoewel die hem in de eerste ronde nog had verslagen. Daarmee begint Lula aan zijn vierde ambtstermijn en maakt hij voor de tweede keer in zijn carrière een politieke comeback.

Zijn overwinning kwam er ondanks verschillende handicaps. Lula kreeg tijdens de campagne kritiek omdat hij volgens zijn tegenstanders onvoldoende hard optrad tegen de criminaliteit. Geweld is voor 28 procent van de Brazilianen het grootste probleem. Ook de stijgende levensduurte en de aanhoudende verdenkingen van corruptie wogen op zijn imago. Toch leverde zijn beleid resultaten op: de inflatie en werkloosheid daalden en onder zijn bewind nam de ontbossing van het Amazonewoud sterk af. Deze zomer werden de laagste ontbossingscijfers sinds het begin van de metingen in 1988 geregistreerd.

Lula’s politieke loopbaan wordt gekenmerkt door zowel grote successen als zware tegenslagen. Hij werd in 2003 voor het eerst president en in 2006 herverkozen met 61 procent van de stemmen. Bij zijn vertrek in 2011 bedroeg zijn populariteit bijna 90 procent. Tijdens zijn eerste twee ambtstermijnen profiteerde Brazilië van hoge grondstoffenprijzen en groeide de economie sterk. Met het programma Fome Zero werd de honger teruggedrongen en zouden ongeveer 30 miljoen Brazilianen uit de armoede zijn geraakt. Lula maakte Brazilië bovendien invloedrijker op het wereldtoneel, onder meer als lid van de BRICS-landen.

De zoon van een arme familie uit Pernambuco werkte als schoenpoetser, straatverkoper en metaalarbeider. Hij werd vakbondsleider, richtte in 1980 mee de Arbeiderspartij op en groeide uit tot het symbool van de politieke vertegenwoordiging van de Braziliaanse arbeidersklasse. In 2018 werd hij opgesloten na een veroordeling wegens corruptie en witwassen in het kader van Operatie Carwash. Na 19 maanden verklaarde het Hooggerechtshof die veroordeling nietig. Lula bleef zijn onschuld volhouden, maar tegenstanders blijven hem met corruptie associëren.

Zijn nieuwe ambtstermijn wordt moeilijk. Brazilië is de voorbije jaren naar rechts opgeschoven en de Liberale Partij van de Bolsonaro’s versterkte haar positie bij de parlementsverkiezingen. Michelle Bolsonaro en Carlos Bolsonaro werden verkozen in de Senaat. Volgens Braziliëkenner Annelies Beck beperkt het rechtse parlement de bewegingsruimte van de president, onder meer bij begrotingen en de benoeming of afzetting van rechters in het Hooggerechtshof. Ook de steun van de Amerikaanse president Donald Trump aan Bolsonaro kan voor spanningen zorgen, nu diens kandidaat verloren heeft.