Wie drukt er op de knop van een NL-Alert? 'Werd vanochtend om 4.30 uur gebeld'
In dit artikel:
Woensdagochtend werden ruim 1,5 miljoen mensen in Noord-Nederland gewekt door een NL-Alert nadat het KNMI code rood had afgekondigd. De regionale veiligheidsregio’s besloten vroeg in de ochtend tot het alarm — na een eerste melding rond 04:30 aan woordvoerder Linda van der Heide en een gezamenlijke afstemming met Groningen en Fryslân rond 06:15 — omdat snelwegen veranderden in gevaarlijke ijsbanen en men wilde voorkomen dat mensen al onderweg zouden zijn.
Een NL-Alert wordt ingezet bij incidenten waarbij direct handelen van het publiek nodig is, er risico is op maatschappelijke ontwrichting of acuut gevaar voor de gezondheid. Belangrijk is dat het bericht direct uitvoerbaar advies bevat (bijvoorbeeld “Blijf binnen” of bij brand: “Hou ramen en deuren gesloten”). De uiteindelijke beslissing wie de knop indrukt verschilt per situatie; vaak bepaalt de calamiteitencoördinator van de gemeenschappelijke meldkamer de inhoud en verzendt deze het bericht.
Technisch gaat het via cellbroadcast: de meldkamer stuurt een signaal naar zendmasten in het getroffen gebied, waardoor mobiele telefoons van alle aanwezigen tegelijkertijd een luid, over stil-heen gaand alarm geven. Daardoor bereiken berichten ook grote groepen mensen, zelfs als het mobiele netwerk druk is.
De criteria voor het gebruik van NL-Alert zijn geen strikte wettelijke regels maar wijzen volgens experts vooral op gezond verstand en afweging per case. NL-Alert wordt relatief weinig ingezet en daardoor serieus genomen; onderzoek (Ipsos in opdracht van Justitie en Veiligheid) laat zien dat ongeveer 52% van mensen die ooit een NL-Alert ontvingen, het advies opvolgde. Buitenlandse studies tonen een vergelijkbaar patroon: als ontvangers ook visueel of anderszins merken dat er echt gevaar is, volgen ze vaker de instructies op. Dat maakt NL-Alert vooral geschikt als middel om mensen direct te laten handelen, in tegenstelling tot frequentere waarschuwingen zoals weercodes.
Het incident woensdag illustreerde het nut van het systeem: bergingsbedrijven meldden na het versturen van het bericht minder inzet, wat erop wijst dat veel mensen besloten thuis te blijven. Dit jaar is het dertiende jubileum van het NL-Alert-systeem, dat sinds de start duizenden waarschuwingen heeft verspreid.