Wie doet het straks met wie in Drenthe? Dit staat jouw gemeente te wachten

In dit artikel:

De rook van de gemeenteraadsverkiezingen in Drenthe trekt op, maar de echte klus begint nu: het formeren van college(s) en het schrijven van lokale bestuursprogramma’s. Veel gemeentes zien een gefragmenteerde raad met nieuwe verhoudingen, persoonlijke vetes en stevige lokale dossiers die coalitiekeuzes bepalen.

Tynaarlo is exemplarisch voor de chaos: jaren van afsplitsingen en naamswisselingen maken samenwerken lastig. D66 werd de grootste partij en schakelde Henk Pijlman in om de formatie te begeleiden. D66-lijsttrekker Herman van Os ziet Tynaarlo Vooruit en VVD als de andere winnaars; samen komen ze echter niet tot een meerderheid. GroenLinks heeft evenveel zetels als D66, maar samenwerking lijkt moeilijk omdat Tynaarlo Vooruit is opgericht door voormalig GroenLinks-wethouder Miguel Ririhena, die slecht uit zijn oude partij werd gezet. Een alternatief is D66 met Gemeentebelangen, PvdA en GroenLinks—dat levert wel een meerderheid, maar dan blijven Tynaarlo Vooruit en VVD buiten spel.

Midden-Drenthe toont ook fragmentatie: GroenLinks/PvdA en Gemeentebelangen kregen elk vier zetels, maar Gemeentebelangen is traditioneel tegen veel gemeentelijk beleid en zat nooit in een college. Nieuwkomer FvD met drie zetels is geen voor de hand liggende partner. VVD, MiddenDrenthe Nu en CDA hebben elk drie zetels, wat de formatie tot een ingewikkelde puzzel maakt.

In Emmen ligt een coalitie van Wakker Emmen, PvdA en CDA voor de hand: die drie hebben samen een comfortabele meerderheid en hebben eerder al samengewerkt. Tegelijkertijd speelde veiligheid een grote rol in de campagne en boekten rechtse partijen (FvD, PVV en Veilig Emmen) winst in stemmen; zij zijn echter nog onervaren in het lokaal bestuur en samen slechts beperkt vertegenwoordigd. De VVD, dat ook op veiligheid inzette, kan alsnog een rol krijgen als zetelverdeling gunstig uitpakt.

Hoogeveen werd door FvD fortuinlijk: van twee naar vijf zetels, waarmee het een significante tweede kracht werd achter Gemeentebelangen. FvD toonde zich de afgelopen periode vooral negatief en weinig constructief; de vraag is in hoeverre de partij wil compromissen sluiten. Voortzetting van de oude coalitie (Gemeentebelangen, PvdA, VVD, ChristenUnie) is mogelijk maar niet vanzelfsprekend nu enkele coalitiepartijen verliezen boekten.

De Wolden lijkt richting een traditionele combinatie te bewegen: Gemeentebelangen en VVD vinden elkaar meestal snel, al ligt een twistpunt op de geplande windmolens nabij Ruinerwold. Die kwestie verschoof eerder stemmen van een lokale partij naar de VVD; Gemeentebelangen zal willen dat de VVD bestuurskracht inzet om die weerstand bestuurlijk te managen.

In Meppel blijft Sterk Meppel groot en kan de huidige coalitie met VVD en D66 technisch doorpakken. Of Sterk Meppel opnieuw met de VVD wil samenwerken is onzeker; de relatie tussen beide partijen verliep de afgelopen jaren stroef, wat pittige onderhandelingen voorspelt.

Westerveld kent DSW/Gemeentebelangen als winnaar die al een wethouder in het college heeft. GroenLinks/PvdA/Progressief wil bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen en presenteert meerdere wethouderskandidaten. Of bestaande wethouders namens VVD en CDA blijven, zal uit de onderhandelingen moeten blijken.

Aa en Hunze: grootste partij Gemeentebelangen (8 zetels) lijkt terug te keren in het college en kan opnieuw met de VVD samenwerken. Een scherp debat zal ontstaan over de locatie voor het langverwachte onderwijs- en cultuurcentrum in Gieten: VVD wil snel op sportpark De Goorns beginnen, Gemeentebelangen wil eerst meer onderzoek en ziet liever een centralere plek.

Assen en Borger-Odoorn laten verschillende scenario’s zien. In Assen is Assen Centraal de grootse; samen met GroenLinks/PvdA en ChristenUnie is er een kleine meerderheid, maar voor meer stabiliteit wordt waarschijnlijk een vierde partij (VVD of D66) nodig geacht. In Borger-Odoorn leidt Gemeentebelangen de formatie, maar de partij liet eerder twijfels over haar stabiliteit zien; een meerderheidscoalitie vereist minimaal drie partijen.

Noordenveld gaat voor continuïteit: de huidige coalitie (Gemeentebelangen, GroenLinks/PvdA, VVD) houdt stand en kan doorbesturen. Lijst Groen Noordenveld blijft kritisch richting het dominante Gemeentebelangen en lijkt geen onderdeel van een nieuwe coalitie. D66 won een zetel en kan een bescheiden rol spelen.

Coevorden tenslotte heeft BBC2014 als onbetwiste grootmacht; de CDA en VVD stegen in zetels. Informateur Mark Boumans start gesprekken, maar er ligt al direct een heikele kwestie: twee BBC-wethouders kwamen vlak voor de verkiezingen in opspraak vanwege verhalen over hun successen in de gemeentelijke infopagina’s. Dat leidt tot verontwaardiging bij andere partijen, maar daadwerkelijke ontslagen lijken onwaarschijnlijk.

Overkoepelend beeld: lokale partijen domineren in Drenthe, de raden zijn versplinterd en formatieprocessen worden gestuurd door persoonlijke relaties en concrete lokale dossiers (windmolens, veiligheid, onderwijs- en cultuurvoorzieningen). Sommige partijen (zoals Gemeentebelangen) worstelen met hun positie tussen oppositie en bestuur, nieuwkomers en radicaal-rechtse partijen zetten gemeentes onder druk, en in meerdere plaatsen zijn er pijnpunten die coalitievormen ingewikkelder maken. Informateurs en onderhandelaars hebben de komende weken hun handen vol.