Wie denkt dat orgelmuziek suf en ouderwets is, moet eens een filmpje van Anna Lapwood bekijken
In dit artikel:
Vorige zomer zorgde het gratis orgelrecital van Anna Lapwood in de Dom van Keulen voor chaos: meer dan 13.000 mensen verschenen, er ontstond een kilometerlange rij die het centrum ontregelde en de politie moest ingrijpen. Lapwood trad ter plekke twee keer achter elkaar op, maar toch moesten ongeveer 5.000 belangstellenden onverrichter zake huiswaarts keren. Komende woensdag speelt de dertigjarige Britse organiste in de uitverkochte Grote Zaal van De Doelen in Rotterdam; meer dan 2.500 mensen staan nog op de wachtlijst.
Lapwood (1995) werd het afgelopen jaar een socialmediester dankzij korte, vaak informatieve orgelvideo’s — veelal opgenomen bij het orgel van de Royal Albert Hall, waar ze onlangs werd benoemd tot eerste officiële organist. Op TikTok en Instagram heeft ze elk circa 1,5 miljoen volgers; haar clips halen gemiddeld honderdduizenden views, met uitschieters naar tientallen miljoenen. Ze geeft kijkjes achter de schermen: hoe pedalen werken, nachtelijke oefensessies in lege kathedralen en onverwachte ontmoetingen zoals duetten met andere muzikanten of een spontaan lesje aan een beroemdheid. Een samenwerkingsoptreden met de producer Bonobo in 2022 bracht haar extra veel aandacht en een publieksverschuiving naar haar concerten.
Collega‑organisten juichen haar bereik toe. Francesca Ajossa en Peter Ouwerkerk benadrukken dat Lapwood het orgel buiten louter kerkelijke context plaatst en daarmee nieuwe groepen bereikt — vooral jongeren die via sociale media worden getriggerd om verder te verkennen. Ouwerkerk merkt dat jonge orgelspelers repertoire uit verschillende werelden combineren: traditionele werken van Bach naast bewerkingen van filmmuziek en filmmaterialia zoals Händel of filmmuziekarrangementen.
Lapwood heeft zelf een achtergrond in koorzang en harp en groeide op in een Anglicaanse familie. Oorspronkelijk wilde ze filmscènes componeren; inmiddels speelt en bewerkt ze graag filmmuziek (Pirates of the Caribbean, Interstellar, een halfuurarrangement van The Lord of the Rings). Die keuze levert haar felle kritiek op van conservatievere delen van de orgelwereld, die filmmuziek neerzetten als minderwaardig. Lapwood verdedigt echter componisten als John Williams en ziet filmmuziek als een manier om het publiek voor het orgel te vernieuwen: het aantrekken van nieuwe luisteraars betekent niet dat het traditionele repertoire verdwijnt.
Sommigen, waaronder Ajossa, hopen dat Lapwood haar grote bereik ook inzet om meer originele orgelmuziek uit vijf eeuwen repertoire onder de aandacht te brengen. Feit blijft dat haar mix van toegankelijkheid, showmanship en educatie het instrument weer nadrukkelijk onder de aandacht van een veel breder publiek brengt.