Wie bereid is te gebaren, maakt de ultieme handreiking naar doven
In dit artikel:
In Hengevelde in Twente proberen ouders Jeffrey Bloemen en Anouk Doeschot hun dorp gebarenderwijs toegankelijker te maken voor hun dove zoontje Gijs. Zij maakten een reeks korte online lessen met basis-NGT (hallo, dankjewel, sorry) en merken dat dorpsgenoten enthousiast meedoen. Als mensen buiten bij Gijs proberen te gebaren — bijvoorbeeld langs de lijn bij voetbal — voelt dat voor het gezin als echte deelname.
Nationaal beeld: Nederland telt ongeveer 30.000 gebruikers van Nederlandse Gebarentaal (NGT), waarvan zo’n 13.000 doof geboren zijn, maar veel doven leven binnen een hechte, eigen cultuur en hebben weinig contact met horenden. Trouw onderzocht dit de afgelopen weken onder meer in De Gelderhorst, een uniek zorgcentrum voor oudere doven in Ede. Bewoners en jong personeel vertelden over frequente voorbeelden van onbegrip en uitsluiting die vaak voortkomen uit onhandigheid eerder dan kwade wil.
Praktische handvaten om communicatie te verbeteren zijn eenvoudig en laagdrempelig: maak contact door vriendelijk te wuiven of zacht aan te tikken (niet lomp), beeld uit wat je bedoelt, gebruik pen en papier of een telefoon, en wees geduldig. Doven worden zelf ook aangespoord open te staan voor pogingen van horenden; communicatie vraagt inzet van beide kanten. Wie het serieuzer aanpakt kan een cursus NGT volgen — dat opent de deur naar diepere gesprekken — of een professionele tolk inschakelen wanneer emotionele of complexe uitwisseling nodig is.
Er zijn ook institutionele stappen: in Noord-Holland hebben politieke partijen het plan om vergaderingen standaard door een NGT-tolk te laten vertalen. Cultuurinstellingen, onderwijs, horeca en overheid kunnen vergelijkbare maatregelen nemen om inclusiever te zijn voor de relatief kleine groep NGT-sprekers. Als de groep slechthorenden wordt meegerekend, groeit de doelgroep naar ongeveer een miljoen mensen; zij hebben vaak andere, praktische behoeften. Illustratrice en schrijfster Geeske van Voorthuijsen — zelf slechthorend — geeft concrete tips zoals duidelijk articuleren, gezichtsuitdrukking gebruiken en een rustige omgeving creëren.
Technologie helpt ook: online meetings met live-ondertiteling (zoals systemen als Speaksee) en aangepaste werkplekken verbeteren deelname. De kernboodschap uit de verslaggeving: met bescheiden inspanning, creativiteit en wederzijdse bereidheid kunnen veel dagelijkse barrières tussen horenden en doven worden weggenomen.