WHO zet volgende stap richting digitaal gezondheidspaspoort
In dit artikel:
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en partners hebben een programma gelanceerd om zogenoemde digitale gezondheidsportemonnees in te voeren, waarmee landen papieren medische dossiers moeten vervangen door versleutelde, uitwisselbare digitale profielen. Het initiatief — uitgevoerd met de Alliance for Health Policy and Systems Research en de Temasek Foundation — start de eerste proefprojecten in Zuidoost-Azië; binnen drie jaar moeten landen in de ASEAN-regio hun zorgadministratie moderniseren.
De digitale portemonnees bieden burgers een draagbare, digitale toegang tot medische gegevens zoals vaccinatiestatus en samenvattingen van patiëntendossiers. Technologieën als encryptie en internationale standaarden moeten veilige en gecontroleerde uitwisseling tussen zorgverleners en overheden mogelijk maken. De WHO ziet dit als een verdere ontwikkeling van de tijdens de coronapandemie ingevoerde digitale vaccinatiebewijzen: het Global Digital Health Certification Network wordt uitgebreid tot een breder systeem voor medische data. Ook de EU werkt sinds 2023 samen met de WHO aan een wereldwijd digitaal gezondheidspaspoort voor toekomstige crises.
Voorgestelde voordelen zijn minder administratieve fouten, snellere toegang tot zorg en praktische meerwaarde voor reizigers en migranten. Tegelijk brengt centralisatie van gegevens afhankelijkheid van digitale infrastructuur en van internationale afspraken met zich mee; de WHO benadrukt dat landen eigenaar blijven van hun data, maar erkent dat standaardisering interoperabiliteit bevordert.
Het plan roept kritische vragen op. Onderzoeksjournalist Thomas Bollen waarschuwt dat technische voorbereiding kan leiden tot nieuwe beperkingen van vrij verkeer, verwijzend naar hoe coronacertificaten soms als toegangsbewijs functioneerden. Journalisten en onderzoekers, onder wie Marc van der Vegt, betwijfelen bovendien de effectiviteit van zulke paspoorten bij het begrenzen van ziekteverspreiding. Privacydeskundigen waarschuwen voor ‘mission creep’: systemen die oorspronkelijk voor zorgdoelen zijn bedoeld, zouden later voor grenscontrole of risicoprofilering kunnen worden ingezet.
Belangrijke aandachtspunten blijven governance, toezicht en privacygaranties — bijvoorbeeld naleving van regelgeving zoals de EU-GDPR waar van toepassing — om te voorkomen dat gezondheidsdata hun zorgdoelstelling overstijgen. De discussie draait nu om het balanceren van efficiëntie en zorgkwaliteit met bescherming tegen misbruik en ongewenste maatschappelijke gevolgen.