WHO-arts waarschuwt voor grote ebola-uitbraak vanuit Congo en Oeganda: 'Het virus kan zich met één vliegreis over de wereld verspreiden'
In dit artikel:
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwt dat de ebola-uitbraak in oostelijk Congo en in Oeganda snel kan uitgroeien tot een grootschalige crisis en zich met één vliegverbinding naar andere landen kan verspreiden. “Wij verwachten dat dit een grote uitbraak wordt,” zegt Dick Chamla, programmamanager van het WHO-noodcentrum in Nairobi dat Oost-Afrika ondersteunt. Zijn team levert apparatuur zoals mobiele testlabs en beschermingspakken en helpt bij contactonderzoek, maar loopt op tal van fronten achter.
De huidige uitbraak wordt veroorzaakt door de relatief zeldzame Bundibugyo-variant, waarvoor nog geen specifiek vaccin of goedgekeurde antistoft behandeling bestaat. Omdat deze variant eerder weinig voorkwam, was er weinig test- en behandelcapaciteit opgebouwd; monsters moesten eerst ver naar Kinshasa (circa 1.700 km) worden gestuurd voordat ebola werd bevestigd. Die vertraging hielp het virus zich ongehinderd te verspreiden, waardoor nauwkeurig contactonderzoek bijna onmogelijk werd.
Tot nu toe rapporteert de WHO ruim duizend vermoedelijke en bevestigde gevallen en 263 doden, maar Chamla waarschuwt dat het echte aantal waarschijnlijk veel hoger ligt. De WHO schat de huidige sterftegraad op 30–50 procent. De ziekteklachten lijken sterk op die van de meer voorkomende Zaïre-variant (waarvoor wél vaccin en behandelingen bestaan): hoge koorts, zware diarree, bloedingen en misselijkheid.
Meerdere factoren bemoeilijken de bestrijding: zwakke zorgsystemen in de DRC, aanhoudende conflicten en ontoegankelijke gebieden — inmiddels ook meldingen uit Goma, een stad onder controle van de rebellengroep M23 — en culturele praktijken die veilig begraven en andere infectiebeperkende maatregelen ondermijnen. Bij begrafenissen is er soms wantrouwen richting hulpverleners en worden protocollen niet nageleefd, wat de overdracht bevordert.
De WHO heeft tien landen in de regio aangewezen waar paraatheid moet worden verhoogd; daarvoor is ongeveer 500 miljoen dollar nodig, waarvan ruim de helft al is toegezegd. Ook landen buiten Afrika, waaronder de Verenigde Staten, leveren steun, zij het deels bilateraal of via andere VN-organisaties. Tegelijkertijd nemen sommige landen ingrijpende reis- en quarantainemaatregelen: niet-Amerikaanse reizigers uit Congo, Zuid-Soedan en Oeganda zijn recent de VS geweerd, en er waren plannen voor een quarantainecentrum in Kenia voor Amerikaanse gevallen — een initiatief dat door een Keniaanse rechter is tegengehouden.
Chamla benadrukt dat ziekte geen respect heeft voor grenzen en dat wereldwijde samenwerking cruciaal is om verdere verspreiding te voorkomen. De combinatie van vertraagde detectie, beperkte middelen, conflictgebieden en sociale weerstand maakt snelle en grootschalige actie noodzakelijk om de uitbraak in te dammen.