Wet op de defensiegereedheid: een blanco cheque voor een almachtig leger

In dit artikel:

De Wet op de defensiegereedheid (Wodg), die nog op een datum voor plenaire behandeling in de Tweede Kamer wacht, leidt tot stevige kritiek van juristen, provinciebestuurders, boerenorganisaties en natuurbeschermers. Zij vrezen dat Defensie met de wet op grote schaal kan afwijken van regels die bewoners, grondeigenaren en natuur beschermen.

De wet zou uitzonderingen mogelijk maken op onder meer geluidsnormen, vliegbewegingen, schietoefeningen, natuurbescherming en inspraakprocedures. Dat kan volgens critici ook gelden in Natura 2000-gebieden. Hoogleraar bestuursrecht Kars de Graaf waarschuwt dat het defensiebelang hierdoor zwaarder kan wegen dan belangen van natuur, omwonenden en de leefomgeving. Volgens hem verliezen bestaande beschermingsregels hun betekenis als Defensie er vrijwel onbeperkt van kan afwijken.

De kritiek richt zich ook op de vermeende ongelijke behandeling van burgers. Terwijl boeren vanwege stikstofregels hun bedrijfsvoering moeten aanpassen of beëindigen, zou Defensie ruimte krijgen voor laagvliegende helikopters, nachtelijke oefeningen, bomenkap en militaire activiteiten in kwetsbare gebieden. De provincie Gelderland vreest bijvoorbeeld extra stikstofuitstoot en uitbreiding van Defensie op de Veluwe. Ook de Waddenvereniging heeft eerder gewaarschuwd voor de gevolgen van toenemende militaire activiteiten boven de Waddenzee.

De gevolgen zijn voor sommige bewoners al concreet. Volgens het artikel moeten minstens dertig families mogelijk wijken voor kazernes of oefenterreinen. Daarnaast zou de gebruikelijke compensatie bij waardedaling van woningen en grond in deze situaties grotendeels niet gelden. Daardoor kunnen gezinnen hun woning verliezen of met forse financiële schade worden geconfronteerd.

Gedeputeerde Peter Drenth noemt de wet een bestuurlijke miskleun. Oud-advocaat Frank Stadermann spreekt, evenals andere critici, van een bedreiging voor de democratische rechtsstaat als Defensie zich aan inspraak, milieutoetsen en rechterlijke controle kan onttrekken. De Tweede Kamer moet uiteindelijk bepalen hoeveel uitzonderingsruimte Defensie krijgt en hoe de belangen van veiligheid, natuur, bewoners en rechtsbescherming tegen elkaar worden afgewogen.