Westerveld (PRO) wil dat Van den Brink (CDA) gemeenten met dwang een azc oplegt, en de minister zet de deur daarvoor al open

In dit artikel:

PRO-Kamerlid Lisa Westerveld heeft op 6 november Kamervragen gesteld aan minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink (CDA) over de opvangcapaciteit en de uitvoering van de Spreidingswet. Ze wil onder meer weten wanneer de minister dwang wil inzetten tegen gemeenten die geen opvanglocatie aanbieden en of hij daartoe bereid is. Ook vraagt ze hoeveel gemeenten onder toezicht staan, hoeveel opvangplekken overleg heeft opgeleverd en welke gemeenten niet verder zoeken naar een locatie. Westerveld wil de antwoorden ontvangen vóór de begrotingsbehandeling van Asiel en Migratie.

Volgens een brief van Van den Brink van 30 oktober gaat de huidige ronde van de Spreidingswet uit van 88.000 opvangplekken. Het COA heeft de behoefte inmiddels bijgesteld naar 96.000 plaatsen op 1 januari 2028. Op 1 oktober bedroeg de bezetting van de COA-locaties 102,1 procent, terwijl het COA 91 procent als werkbare norm hanteert. Gemeenten die niet aan hun taakstelling voldoen, staan volgens de minister op een escalatieladder van interbestuurlijk toezicht. Commissarissen van de Koning moeten uiterlijk 30 november verslag uitbrengen over de voortgang.

De werking daarvan wordt geïllustreerd met Neder-Betuwe. Daar werd een vakantiepark voorgesteld voor asielopvang, maar de gemeente vond de locatie ongeschikt. Volgens Van den Brink werkt de gemeente wel aan plannen voor de komst van een azc. De auteur stelt dat gemeenten zo via toezicht en bestuurlijke druk tot medewerking kunnen worden bewogen, ook zonder formeel bevel.

Het artikel plaatst de overvolle opvang niet alleen bij de gemeentelijke bereidheid om locaties aan te bieden, maar vooral bij de instroom. Volgens de ministeriële prognose worden dit jaar ongeveer 50.400 asielaanvragen verwacht en volgend jaar circa 51.000, inclusief eerste aanvragen, nareizigers, herhaalde aanvragen en hervestigers. De auteur vindt dat PRO en het kabinet vooral inzetten op een betere verdeling en uitbreiding van opvang, terwijl de instroom zelf volgens hem onvoldoende ter discussie staat.

In de Tweede Kamer ligt daarnaast een initiatiefwet om de Spreidingswet in te trekken; de fracties leveren daarover op 19 november hun eerste schriftelijke inbreng. Het artikel betoogt dat gemeenten de wet niet moeten laten leiden tot aantasting van hun lokale beslissingsruimte en roept het kabinet op dwang uit te sluiten en de asielinstroom te beperken. Daarmee is de tekst nadrukkelijk kritisch en opiniërend over zowel PRO als het kabinetsbeleid.