Westerscheldenatuur loopt vast door decennia baggeren
In dit artikel:
17 januari 2026 — Onderzoekers van NIOZ, Universiteit Antwerpen en Universiteit Utrecht concluderen in een nieuw rapport dat de natuur in de Westerschelde door decennialang verdiepen van de vaargeul en het terugstorten van baggerslib sterk uit balans is geraakt. Door analyse van bijna zeventig jaar Rijkswaterstaatdata laten zij zien dat dynamische intergetijdengebieden — vooral onbegroeide slikken die waardevolle foerageer- en leefgebieden vormen voor trekvogels en zeehonden — geleidelijk verdwijnen ten gunste van hoger gelegen, begroeide schorren.
De hoofdvaargeul naar Antwerpen is sinds de jaren zeventig drie keer verdiept, waardoor het jaarlijkse onderhoudsbaggerwerk steeg van minder dan 0,5 miljoen m3 vóór 1950 naar 7–10 miljoen m3 nu. Dat afgegraven zand en slib wordt in de Westerschelde teruggestort. Op locaties waar veel slib neerslaat, rijst de bodem sneller; slikken staan minder vaak onder water en koloniseren met planten, waardoor open, voedselrijke slikken verdwijnen. Sinds 1996 is circa 500 hectare slik omgevormd tot hoger gelegen schor, wat de beoogde natuurherstelopgave van 3000 hectare voor dynamische slik- en pionierschorren flink ondergraaft. Binnen het Natuurpakket Westerschelde is tot nu toe slechts zo’n 600 hectare gerealiseerd — veel van die winst is door de omvorming tenietgedaan.
De onderzoekers waarschuwen dat deze eenduidige trend de biodiversiteit en het vermogen van het systeem om mee te groeien met zeespiegelstijging schaadt. Ze benadrukken dat vaargeulonderhoud niet valt stil te leggen: “Stoppen met baggeren is geen optie”, aldus NIOZ-onderzoeker Tim Grandjean — maar wel de plaatsing van dat sediment moet anders worden ingericht.
Het rapport pleit voor snelle, duidelijke beleidskeuzes: baggerslib moet voortaan strategisch worden ingezet als bouwstof voor natuurherstel en klimaatadaptatie — bijvoorbeeld om laaggelegen dijkzones en natuurgebieden zo in te richten dat ze sediment kunnen vasthouden en meegroeien met de zee. Met gerichte inzet van slib kan de Westerschelde zowel ecologisch herstellen als robuuster worden tegen zeespiegelstijging.