Werken met jongens in jeugdgevangenis De Haven in Veenhuizen is topsport. 'Soms verrot gescholden of zelfs fysiek belaagd'
In dit artikel:
De Haven, de pas geopende jeugdgevangenis in Veenhuizen, is sinds de opening in oktober 2024 in korte tijd uitgegroeid om een nationale tekortencrisis in jeugddetentie te helpen verlichten. Pedagogisch directeur Marije Kasanwidjojo en afdelingshoofd Amse Velzen geven een beeld van de dagelijkse praktijk binnen de gesloten inrichting, waar veiligheid en intensieve begeleiding hand in hand moeten gaan.
Praktisch functioneren en bezetting
Het complex, onderdeel van penitentiaire inrichting Veenhuizen, telt zes afdelingen met eigen cellenblokken, keuken en huiskamer en biedt ruimte aan jongeren van ongeveer 14 tot 23 jaar (uitsluitend jongens). De Haven heeft plek voor 64 jongeren; momenteel verblijven er 58, verdeeld over afdelingen met namen als De Boei, Het Baken en Het Anker. Twee afdelingen zijn bestemd voor PIJ-maatregelen (jeugd-tbs) en er zijn zowel kortverblijvers (gemiddeld circa drie maanden) als langverblijvers die therapie en behandeling krijgen omdat zij risico’s op herhaling hebben.
Reden van opening en werkomstandigheden
De inrichting werd opgestart omdat elders in het land structureel te weinig plaatsen voor jeugddetentie beschikbaar zijn. Dat snelle groeitempo heeft consequenties voor personeel en organisatie: veel deuren en strikte beveiliging kenmerken het gebouw, en medewerkers moeten vaak schakelen tussen veiligheid, begeleiding en onderwijs. Werken met jongeren die emotioneel snel kunnen escaleren vraagt veel van het personeel: verbale agressie en soms fysieke confrontaties komen voor, en groepsleiders moeten voortdurend de-escaleren, maar ook pedagogisch vormgeven aan dagelijkse routines zoals samen koken en ontbijten.
Knelpunten volgens de inspectie en reactie van De Haven
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd waardeert dat De Haven extra capaciteit levert maar wees ook op tekort aan voldoende gekwalificeerde hbo-pedagogisch medewerkers met registratie in het Kwaliteitsregister Jeugd. Dit tekort beïnvloedt volgens de inspectie onder meer begeleiding, onderwijs en in sommige gevallen het verkrijgen van begeleid verlof voor jongeren in PIJ-trajecten. De directie erkent personeelsdruk en hoge uitstroom van medewerkers in de opstartfase en noemt vooral een tekort aan hbo’ers; ze benadrukt dat mbo-opgeleide pedagogisch medewerkers uitstekende groepszorg leveren. De leiding zegt dat verloftrajecten doorgaan en dat problemen door personeelstekort niet structureel voorkomen, maar erkent dat inwerken en begeleiding tijdens de start beter hadden gekund.
Verbeteringen en aanpak
Om tekorten te compenseren zet De Haven in op snelle interne scholing, aangepaste dagprogramma’s (op sommige dagen tijdelijk minder avondactiviteiten vanwege trainingen) en aanvullende middelen zoals het Educatief Programma op Kamer. Ook is er geïnvesteerd in praktijkonderwijs: een professioneel ingerichte keuken (met diploma-mogelijkheid), een metaalwerkplaats in ontwikkeling en een hovenieropleiding. Begeleiders werken met beloningssystemen en complimenten om gewenst gedrag te versterken en jongeren te helpen weer dagelijkse structuur en sociale vaardigheden te ontwikkelen.
Doel en uitdagingen
Het primaire doel blijft rehabilitatie en het verminderen van recidive: jongeren die vaak weinig structuur hebben gehad moeten opnieuw leren samenwerken, verantwoordelijkheid dragen en deelnemen aan onderwijs en arbeid. De Haven staat in de praktijk voor de uitdaging van snel opschalen zonder de kwaliteit van intensieve, gekwalificeerde begeleiding volledig te borgen. De directie is trots op het personeel, maar erkent dat verdere ontwikkeling en stabilisering van het team nodig zijn om de ambities waar te maken.