Werkelijke macht in Iran ligt niet bij ayatollah Khamenei, maar bij deze mannen
In dit artikel:
Op 28 februari zou de VS de Iraanse ayatollah Ali Khamenei hebben gedood; zijn zoon Mojtaba Khamenei nam volgens het artikel het leiderschap over maar verscheen sindsdien niet publiekelijk. Hij zou bij die aanval ternauwernood zijn ontkomen, zwaar gewond en verminkt, met name aan een been, waardoor er grote onduidelijkheid bestaat over zijn toestand — sommige waarnemers denken zelfs dat hij mogelijk overleden is.
In praktijk ligt de macht niet primair bij Mojtaba maar bij een groep commandanten van de Revolutionaire Garde. Die militaire leiders nemen veel beslissingen gezamenlijk en fungeren als de kern van het nieuwe machtscentrum. Binnenlandse bronnen en analisten noemen onder anderen commandant Ahmad Vahidi als een van de invloedrijkste figuren. De Garde zou pragmatici hebben weggepushed en Mojtaba gesteund als betrouwbaar houvast voor hun hardline-agenda.
Vanwege deze machtsverschuiving is het bestuur versnipperd: Mojtaba wordt volgens ingewijden meer gezien als een voorzitter van een raad van bestuur die vertrouwt op de begeleiding van de commanders, in plaats van als een zelfstandige, zichtbare leider. Daardoor is er geen duidelijke persoon die naar buiten treedt en beslissingen autoritair doorvoert.
Die interne fragmentatie beïnvloedt ook internationale dossiers. Onderhandelingen over onder meer de heropening van de Straat van Hormuz en een mogelijk einde van de oorlog verlopen stroef. Het Iraanse onderhandelingsteam, geleid door minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araqchi en bijgestaan door de parlementvoorzitter, lijkt niet de bevoegdheid te hebben om autonome besluiten te nemen; voorstellen moeten steeds worden teruggestuurd naar Teheran voor goedkeuring. Dat vertraagt en bemoeilijkt gesprekken, zeker omdat beide zijden weinig bereid zijn grote concessies te doen.
Iran heeft aangeboden de blokkade van de Straat van Hormuz op te heffen als de VS hetzelfde doet, maar wil nucleaire en oorlogszaken voorlopig niet definitief vastleggen. De VS eist zekerheid over het Iraanse nucleaire programma voordat het instemt. Analisten waarschuwen dat de hardline-commandanten weinig aanleiding geven tot beleidsverschuiving; zij zijn sterk verankerd en bereid repressief op te treden om het regime te behouden. Sinds het begin van het conflict geldt bovendien een vrijwel volledige internetblokkade in Iran, met zware economische en sociale gevolgen voor burgers.