Werkbezoek Amalia tekent de goede band met Amsterdam, maar dat was vroeger heel anders
In dit artikel:
Kroonprinses Amalia brengt de komende dagen op uitnodiging van Amsterdamse burgemeester Femke Halsema een kennismakingsbezoek aan de stad waar ze inmiddels al twee jaar woont. Het programma, gericht op wetenschap, sport, cultuur, wonen en sociale verbondenheid, bevat ontmoetingen met een breed scala aan Amsterdammers: van ondernemers, gebiedsontwikkelaars en bankiers tot hulpverleners, politie, dj’s, kunstenaars, jongerenwerkers, buurtbewoners en kinderen. Het bezoek valt op nadat Halsema haar vorig jaar, ter gelegenheid van Amalia’s 21e verjaardag, al had uitgenodigd voor een lunch – een vervolg dat de goede verstandhouding tussen het koningshuis en de hoofdstad onderstreept.
Dat de relatie tegenwoordig vriendelijk oogt, is het resultaat van een lange en soms stormachtige geschiedenis. Lang niet altijd zaten Oranjes en Amsterdam op één lijn: in 1650 belegde stadhouder Willem II de stad, in 1786 schakelde Willem V Pruisische troepen in tegen Amsterdamse patriotten, en in de negentiende eeuw verzette socialistisch Amsterdam zich fel tegen de monarchie (de socialist Ferdinand Domela Nieuwenhuis kreeg er een standbeeld; koningen niet). De Oranjes voelden zich eeuwenlang meer thuis in Den Haag dan in de rebelse hoofdstad.
Langzaam ontstond verzoening. Koningin Wilhelmina (troonsbestijging 1898) kreeg de Gouden Koets als geschenk uit Amsterdamse Oranjegezinde wijken; later schonk zij de stad een erewoord als dank voor het verzet tijdens de Februaristaking. Beatrix toonde zich zichtbaar en toegankelijk: ze maakte zich in de jaren zestig populair met onder meer een anonieme tocht over de Wallen en stond model voor een publiek imago dat afweek van dat van haar moeder Juliana. Tegelijk kent die periode ook theatrale protesten — bij Beatrix’ huwelijk in 1966 werden demonstranten en symbolische protestacties wereldnieuws — en culmineerde de spanningen tijdens haar inhuldiging op 30 april 1980 in hevige confrontaties tussen krakers en politie, met brandende auto’s, vernielingen en tientallen gewonden.
De breuk genas langzaam: in 1988 zocht Beatrix actief de ontmoeting met Amsterdammers tijdens Koninginnedag, en Máxima’s intrede in 2002 droeg bij aan een definitieve ontspanning van de relatie. Amalia zelf werd in 2003 in het openbaar leven welkom geheten met tradities uit de stad: de wieg die bij eerdere kroningen in het verleden was gemaakt en geschonken, speelde een rol in haar vroege maanden.
Amalia koos anders dan haar vader niet voor Leiden maar ging in 2022 in Amsterdam PPLE studeren aan de UvA en woonde aanvankelijk met medestudenten. Kort daarna werd duidelijk dat ernstige bedreigingen haar bewegingsvrijheid in de weg stonden; ze bleef toen in Paleis Huis ten Bosch en bracht later tijdelijk tijd door in Madrid. De stad reageerde geschokt op het wegvallen van haar vrijheid. In februari 2024 maakte het paleis bekend dat Amalia zich toch in Amsterdam zou domiciliëren. Haar studentenwoning aan een gracht is inmiddels het best beveiligde perceel in de binnenstad. De prinses is lid geworden van studentenvereniging ASC/AVSV na aanvankelijke terughoudendheid vanwege eerdere affaires bij het corps; ze volgt inmiddels ook een tweede studie Nederlands recht en doet een werkstudentprogramma bij Defensie.
Het kennismakingsbezoek is zowel symbolisch als praktisch: Amalia krijgt de kans om zich opnieuw te verbinden met de stad en haar inwoners, ervaringen op te doen buiten de beveiligde omgeving en – na de intensieve dagen – terug te keren naar haar eigen, sterk beveiligde woonplek in Amsterdam.