Wereldberoemd pianoduo wil traditie én experiment. 'Hoe kan een mens leven zonder Schubert?'
In dit artikel:
Pianisten Pavel Kolesnikov en Samson Tsoy brengen hun Ragged Music Festival terug naar het Muziekgebouw in Amsterdam voor een intensief tweedaags programma waarin traditie en radicaal experiment elkaar opzoeken. Centraal in hun programmering staat telkens Schubert als verbindende draad, maar verder schuiven zij componisten en disciplines tegen elkaar aan: van Stravinsky tot Reich, van Weinberg tot Feldman, gecombineerd met video, beeldende kunst en dans.
Kolesnikov (1989, Siberië) en Tsoy (1988, Kazachstan) spelen al jaren samen als pianoduo en zijn ook partners in het dagelijks leven; ze leerden elkaar kennen aan het Tsjaikovski Conservatorium in Moskou. Hun festival begon in 2019 in het Victoriaanse Ragged School Museum in Oost-Londen — een plek met wortels in liefdadigheid en toegankelijkheid — en de laaggeprijsde kaartjes verwijzen nog altijd naar die oorsprong. Na een coronapauze hebben ze het concept ook buiten Londen gebracht, vorig jaar voor het eerst naar het Muziekgebouw.
De opzet is bewust experimenteel: geen starre agenda maar een flexibele, associatieve benadering waarbij muziek, ruimte en beeld samenwerken. Voor de Amsterdamse editie vertalen ze die aanpak naar vijf thema-concerten die zij 'rites' noemen — Lente, Herinnering, Vrijheid, Vreugde en Tijd — elk met een eigen kleur en atmosfeer, en met speciale aandacht voor plekken in het gebouw zoals het Loading Dock, waar de Vrijheid-rite plaatsvindt. Het idee is telkens opnieuw te beginnen en een programmatisch patchwork te weven dat in relatie staat tot architectuur en akoestiek.
Bekende projecten uit hun verleden illustreren die ruimtelijke aanpak: installaties en optredens met David Hockney, spelen binnen Richard Serra’s staalconstructie The Matter of Time in Bilbao en een nachtelijke uitvoering van Stravinsky’s Le sacre du printemps in de Marfa-steencirkel in Texas — met een dramatisch moment toen de stroom uitviel en zij in het pikdonker doorgingen totdat de generator het op het laatste moment weer deed. Le sacre in de bewerking voor piano-vierhandig is intussen hun handelsmerk geworden; de opname uit vorig jaar kreeg veel lof en live spelen ze het tegenwoordig volledig uit het hoofd. Omdat ze op één piano spelen, ontstaat er een extreme fysieke nabijheid en complexiteit: handen gaan elkaar voortdurend over en spelers moeten letterlijk elkaars ruimte innemen, iets wat volgens hen bijdraagt aan de rauwe kracht van het stuk.
Visuele kunst en dans spelen een grote rol in deze editie. Een videoinstallatie genaamd Sola, gemaakt met choreografe Anna Teresa De Keersmaeker, toont Schuberts Fantasie in f en is het hele weekend in de kleine zaal te zien. De Keersmaeker danst ook live bij uitvoeringen van Steve Reichs Piano Phase en Clapping Music. Verder verschijnen musici als Gidon Kremer (Weinberg, Pärt), Alina Ibragimova, Nicolas Baldyrou en Alban Gerhardt (voor Messiaens Quatuor pour le fin du temps), en pianist Elisabeth Leonskaja (Beethoven). Vorig jaar werkten ze al samen met fotografe Eva Vermandel; voor dit festival is die samenwerking voortgezet met nieuw beeldmateriaal en bewegend beeld.
Het duo nodigt muzikanten uit ongeacht leeftijd, maar waarschuwt dat het festival intensief en veeleisend is: veel uiteenlopende muziek in korte tijd vraagt schakelen en openheid van de deelnemers. Hun artistieke kern is helder: het beste muzikaal effect bereik je volgens hen wanneer luisteraars verrast worden en je een evenwicht vindt tussen avontuur en toegankelijkheid, zonder publiek af te schrikken.
De vijf concerten vinden plaats op zaterdag en zondag in het Muziekgebouw; meer informatie is te vinden via muziekgebouw.nl. Schubert blijft als constante terugkerende schakel fungeren, een ankerpunt temidden van hun zoektocht naar nieuwe combinaties tussen muziek, ruimte en beeld.