Welke rol speelt het Thorbecke-adagium nu, en welke zou het kunnen spelen?

In dit artikel:

De Raad voor Cultuur stelt dat artistieke vrijheid in Nederland steviger juridisch verankerd moet worden en adviseert het Thorbecke-adagium wettelijk vast te leggen. Dit adagium — een ongeschreven regel die al ruim 150 jaar het cultuurbeleid beïnvloedt — houdt kort samengevat in dat de overheid geen inhoudelijke eisen aan kunst en cultuur moet verbinden wanneer zij subsidie verstrekt.

De raad voert aan dat de huidige informele status kwetsbaar is: politieke druk, incidenten rond subsidiëring en onduidelijkheden over grenzen tussen beleid en bemoeienis tonen volgens hen aan dat alleen een wettelijke norm voldoende bescherming biedt. Door het adagium in wetgeving op te nemen zouden makers en instellingen juridisch houvast krijgen tegen inmenging en zouden subsidieregelingen eenduidiger zijn.

Belangrijke punten die in het artikel aan bod komen:
- Herkomst en betekenis: het Thorbecke-adagium stamt uit de negentiende eeuw en vormt de morele en bestuurlijke basis voor non-interventie in artistieke inhoud.
- Huidige aanleiding: recente conflicten en politiek debat maken zichtbaar dat de ongeschreven regel niet altijd effectief werkt.
- Wat codering zou brengen: heldere rechtsnormen, betere handhaving en juridische bescherming voor kunstenaars en culturele instellingen.
- Mogelijke bezwaren: wettelijke verankering werpt vragen op over afbakening (wat is artistieke vrijheid precies?), toepassing in uitzonderingssituaties en de rol van rechters bij kunstzinnige beoordeling.
- Praktische gevolgen: veranderingen in subsidietoetsen, beleidsadvisering en mogelijke toename van juridische procedures.

De raad wil met dit voorstel de onafhankelijkheid van kunst versterken, maar het plan roept ook debat op over hoe strikt en how court-proof zulke regels moeten worden om zowel vrijheid als democratische verantwoordelijkheden te bewaren.