Wel een parlement, nog steeds geen democratie in Myanmar
In dit artikel:
De militaire machthebbers in Myanmar hebben een verkiezingsritueel gehouden dat breed als een schijnvertoning wordt gezien. Formele uitslagen worden pas tegen het einde van deze week verwacht, maar de door het leger gesteunde Union Solidarity and Development Party (USDP) claimde maandag al de meerderheid nadat zondag de derde en laatste stemronde plaatsvond. In eerdere rondes behaalde die partij de meeste kiesdistricten.
De achtergrond is de staatsgreep van 2021, toen het leger de regering omverwierp. De winnaar van de voorgaande verkiezingen, de National League for Democracy (NLD), is ontbonden en leider Aung San Suu Kyi zit nog altijd gevangen. Tienduizenden tegenstanders van het regime zijn opgepakt; etnische rebellen en burgermilities die verzet bieden worden met harde hand bestreden. Sinds 2021 vielen naar schatting tienduizenden doden, waaronder minstens zo’n zesduizend burgers.
Internationaal wordt dit kiesproces afgewezen als niet-vrij en niet-legitiem. De speciale VN-rapporteur voor mensenrechten in Myanmar noemde de verkiezingen onrechtvaardig en ook de EU en andere regeringen hebben het regime niet erkend. Desondanks heeft de junta duidelijk doelstellingen: door een president, parlement en formele overheid terug te plaatsen hoopt het militaire bestuur zijn positie te institutionaliseren en zeggenschap te verhullen met juridische termen — deels gesteund door een grondwet uit 2008 die het leger al een kwart van de parlementszetels garandeert en controle over cruciale ministeries geeft.
Historisch gezien hielden verkiezingen na 2012 veel internationale actoren ertoe aan om sancties op te heffen; die dynamiek hoopt het huidige regime mogelijk opnieuw te benutten. In praktijk is er ditmaal weinig aanleiding voor versoepeling: persvrijheid ontbreekt, grootschalig verzet wordt neergeslagen en er zijn honderden arrestaties voorafgaand aan de stembusgang. Ook kon een groot deel van het land niet of wilde niet deelnemen aan de verkiezingen.
Voor erkenning kan het regime rekenen op steun van China, dat belangrijke economische en militaire partner is en generaal Min Aung Hlaing — de waarschijnlijke nieuwe president — als stabiliteitsfactor ziet. Voor het bredere plaatje past dit in een mondiale tendens waarin autoritaire leiders weliswaar verkiezingen organiseren om binnen- en buitenlandse legitimiteit te winnen, zonder dat die processen echte democratische hervorming impliceren.