Weinig plaats en veel protest: in Vlaams-Brabant staan slechts 31 windturbines
In dit artikel:
Vlaams-Brabant bungelt onderaan in Vlaanderen wat betreft windenergie: de provincie telt slechts 31 windturbines (ongeveer 81 MW), terwijl er sinds 2017 in totaal 90 vergunningsaanvragen werden ingediend. Van die aanvragen werden er maar 12 vergund, 38 stopgezet en 14 geweigerd. Tegelijk stelt de Vlaamse regering zich als doel om tegen 2030 op het vasteland 2.800 MW uit wind te halen; nu produceren 730 molens circa 1.939 MW, waardoor er jaarlijks ruim 287 MW bijkomen moet — een ambitie die door de huidige tegenwind moeilijk haalbaar lijkt.
Meerdere factoren leggen Vlaams-Brabant beperkingen op. Slechts 2,2% van het grondgebied komt überhaupt in aanmerking voor turbines, grotendeels door beperkingen rond de luchthavens van Zaventem en Bevekom. Daarnaast bemoeilijken ruimtelijke ordening en de sterke versnippering van lintbebouwing het vinden van conflictvrije locaties. UGent-energie-expert Joannes Laveyne wijst ook op de hoge bevolkingsdichtheid en het relatief hogere mediaaninkomen in de provincie: bewoners hebben vaker middelen om zich te organiseren en juridische procedures op te starten.
Wetgeving en beleid hebben het vergunningstraject verder verzwaard. Een recente omzendbrief van minister Jo Brouns verscherpte afstandsregels tot woningen, en soms worden beschermingszones voor vogels aangepast, waardoor ontwikkelaars hun plannen bijstelden of stopzetten. Projectontwikkelaars zoals Renner Energies benadrukken dat ze grondige haalbaarheidsstudies doen en overleg met de buurt voeren, maar erkennen dat veranderende regels en strengere voorwaarden projecten kunnen doen stranden.
Organisatie van protest speelt een belangrijke rol. Actiecomités zoals Tegenwind-Contrevent beschikken over een groepspot waarmee ze bezwaarschriften en procedures financieren; dat vergroot hun slagkracht. Ontwikkelaars merken dat protestcomités vandaag professioneler en verder reikend zijn dan tien jaar geleden. Omdat pro-standpunten vaak stiller blijven, kan het grote aantal bezwaren beleidsmakers doen besluiten dat er onvoldoende draagvlak is voor een turbine, wat tot weigeringen leidt.
Toekomstperspectief: ontwikkelaars blijven geloven in lokaal opgewekte windenergie en proberen draagvlak te vergroten via participatiemodellen, coöperaties en creatievere compensaties (bijvoorbeeld kortingen op energiefacturen gekoppeld aan turbineactiviteit). Tegenstanders blijven echter sceptisch over zulke compensaties en benadrukken de langdurige impact (tientallen jaren) op woonomgeving en waarde van huizen. De spanning tussen de klimaat- en energieambitie van Vlaanderen en lokale beperkingen en verzet bepaalt voorlopig het tempo waarmee nieuwe windprojecten in Vlaams-Brabant kunnen realiseren.