Weg met de 'hoofdloze dikkerd': deze checklist wijst media op hun beeldkeuzes
In dit artikel:
Nu overgewaaid van de populariteit van afvalmedicijnen zoals Ozempic, staat overgewicht weer volop in de media — en dat roept de vraag op: welke foto’s kies je daarbij? Jenny Klijnsmit van de Nederlandse stichting Dikke Vinger waarschuwt dat veel gebruikelijke beeldkeuzes stigmatiserend werken. De stichting publiceerde een checklist voor redacties met voorbeelden van clichématig beeldmateriaal en concrete alternatieven.
Klijnsmit wijst op terugkerende stereotypes: “hoofdloze” lichamen die bij de hals afbreken, mensen op de bank met een zak chips, iemand hijgend een trap op of de klassieke voor‑en‑na‑foto’s. Zulke beelden ontmenselijken volgens haar en reduceren dikke mensen tot een probleem of object, waardoor publiek en professionals — bijvoorbeeld in de zorg — bevooroordeeld raken. Recent onderzoek van het ministerie van VWS toont dat dikke mensen veelvuldig discriminatie in de zorg ervaren, wat het belang van zorgvuldige beeldvorming onderstreept. Klijnsmit gebruikt zelf liever het woord ‘dik’ dan het medische ‘overgewicht’, omdat ze neutrale beschrijvingen belangrijk vindt.
De checklist is praktisch van toon: toon gezichten, vermijd fastfood‑stereotypen, laat ook gewone, positieve scenes zien (een persoon die een boek leest, mensen die bewegen of gezond eten) en gebruik variatie in framing. Als een artikel over medische problemen bij een stevig lichaam gaat, adviseert Dikke Vinger om te focussen op context en humane portretten in plaats van sensationalistische close‑ups.
Beeldredacteuren reageren genuanceerd. Lotti Pronk (Trouw) zegt dat de perswereld de afgelopen jaren vooruitgang heeft geboekt en dat de ergste voorbeelden grotendeels tot het verleden behoren. Ze benadrukt dat discussie binnen redacties en luisterbereidheid naar lezerskritiek essentieel zijn. Pronk erkent wel uitzonderingen: soms is onherkenbaar beeld nodig uit privacy‑ of esthetische overwegingen. Kim Einder (chef nieuws NU.nl) noemt de checklist een nuttige aanscherping; NU.nl werkt sinds 2019 bewust aan inclusie en heeft een fotocommissie die beeldkeuzes bewaakt. Tegelijk worstelt ze met dilemma’s: een onherkenbare foto kan mensen als slachtoffers neerzetten, terwijl een gefocused lichaamsbeeld ook stigmatiserend kan overkomen.
Kortom: er is meer aandacht en verbetering op redacties, maar Dikke Vinger benadrukt dat bewuste, variërende en humane beeldkeuzes nodig blijven om stigmatisering en de daarmee samenhangende maatschappelijke en medische nadelen tegen te gaan.