Weerblokkades en zombie fires: Europa scoort het slechtst in nieuw klimaatrapport
In dit artikel:
Een nieuw rapport van Copernicus en de Wereldmeteorologische Organisatie toont dat Europa veel sneller opwarmt dan de rest van de wereld: het continent warmt momenteel met ongeveer 0,56 °C per decennium, ruim twee keer zo snel als het mondiale gemiddelde van circa 0,27 °C per decennium. In 2025 lag volgens de studie tussen 95 en 99 procent van Europa boven de normale jaartemperatuur (referentie 1991–2020), en 2025 was het op twee na warmste jaar ooit in Europa, na 2024 en 2023 — de drie warmste jaren in de meethistorie.
De opwarming is ook op zee duidelijk zichtbaar. Nooit eerder waren de Europese wateren zo warm sinds het begin van de metingen: 86 procent van het Europese zeegebied kampte met minstens een sterke mariene hittegolf, en in 36 procent van dat gebied ging het om zeer sterke of extreme hittegolven. Dergelijke mariene hittegolven belasten ecosystemen (zoals het zeegras Posidonia oceanica in de Middellandse Zee, waarvan 34 procent verloren ging in vijftig jaar) en kunnen het weerbeeld veranderen door hevige neerslag, stormen of langdurige weerblokkades.
De gevolgen voor mens en natuur zijn al duidelijk merkbaar: intensere hittegolven en hittestress, vaker voorkomende langdurige droogtes en extremere neerslag, en een toename van grotere en hevigere bosbranden. In het rapport wordt gewezen op een recordoppervlak van ongeveer 10.000 km² aan natuurbranden vorig jaar — ongeveer een derde van België. Peat- of veengebieden vormen een extra risico: die kunnen ondergronds blijven smeulen en later weer oplaaien (zogeheten “zombie fires”) en bij brand zeer veel CO2 uitstoten — naar schatting 50 tot 100 keer meer per hectare dan gewone bosbranden. Als illustratie: in april 2000 brandde 710 hectare van Deurnsche Peel, en het gebied smeulde nog bijna twee maanden.
Vergeleken met het pre-industriële niveau (1850–1900) zit Europa al rond 2,5 °C opwarming — ruim boven het Parijs-doel van 1,5 °C — terwijl de structurele opwarming van de planeet globaal ongeveer 1,3–1,4 °C bedraagt. Wetenschappers in het rapport, onder wie Samantha Burgess van Copernicus, benadrukken dat klimaatverandering geen toekomstbeeld meer is maar de huidige realiteit, en roepen op tot fors snellere emissiereducties en een versnelling van de energietransitie.
Een lichtpunt is dat bijna de helft van de Europese elektriciteit uit hernieuwbare bronnen kwam (46,4 procent) en dat zonne-energie groeide naar een recordaandeel van 12,5 procent — mede dankzij een capaciteitsuitbreiding van ongeveer 65 GW. Toch blijft een groot deel van het totale energieverbruik afhankelijk van fossiele brandstoffen (elektriciteit was in 2023 nog maar goed voor ongeveer een kwart van het totale verbruik), wat de noodzaak van bredere, snellere transities onderstreept.