'We zijn hier om onze rivier te redden': inheemsen eisen op top aandacht voor Amazone

In dit artikel:

Bij de VN-klimaattop COP30 in Belém staat de inheemse bevolking nadrukkelijk op de voorgrond: naar schatting zo'n 3.000 mensen uit verschillende Amazonelanden reisden naar de Braziliaanse stad, veelal met een 'inheemse flotilla' van boten die in Belém bijeenkwamen. Daarmee wilden zij gehoor krijgen voor hun eisen en ervaringen rond ontbossing, mijnbouw, oliewinning en de vervuiling en uitdroging van rivieren waarop hun levenswijze rust.

Dinsdag drongen enkele demonstranten het exclusieve vergadercentrum in de zogenaamde 'blauwe zone' binnen, waarmee ze hun onvrede uitten over het gebrek aan inspraak in de officiële onderhandelingen. De actie illustreert de spanning tussen formele diplomatie en de wens van inheemse gemeenschappen om direct mee te beslissen over beleid dat hun grond en bronnen raakt — precies de belofte die president Lula da Silva vooraf aan de top deed: van COP30 een bijeenkomst te maken waarin inheemsen centraal staan.

Parallel aan de VN-top organiseren inheemse organisaties en sociale bewegingen de 'Conferentie van het volk', met een gezamenlijke botenparade als opening. Op een van de schepen is de 95‑jarige Kayapoleider Raoni Metuktire prominent aanwezig; hij waarschuwt al jaren tegen de vernietiging van de Amazone en veroordeelde recentelijk de toestemming voor olieboringen bij de monding van de Amazone, een maatregel gegeven aan Petrobras.

De sfeer onder de deelnemers is zowel strijdlustig als ceremonieel: zang, traditionele klederdracht en muziek benadrukken culturele trots en geven zichtbaarheid aan concrete klachten, zoals vissterfte, droogte en vervuiling in rivieren als de Tapajós. Veel aanwezigen legden lange tochten af, sommigen weken, om hun stem te laten horen; zoals Jalisa Pereira Silva uit Santarém: "We zijn hier om onze rivier te redden."

Hoewel er vooraf kritiek was op de keuze voor Belém vanwege kosten en beperkte infrastructuur, zien veel inheemsen het organiseren van de top in de Amazone als kans: wereldleiders kunnen de regio horen en ervaren. Tegelijk blijft onduidelijk in hoeverre die aanwezigheid daadwerkelijk doorwerkt in de formele besluitvorming — de bestorming van het vergadercentrum geeft aan dat veel gemeenschappen daar nog sceptisch over zijn.