"We zijn collectief verslaafd aan voedsel dat niet voedt": expert over impact van ultrabewerkte producten
In dit artikel:
Smaakprofessor Peter Klosse waarschuwt in Radio 1-programma De wereld van Sofie dat ons voedselstelsel is omgebouwd van voeding naar verleiding: veel producten zijn ultrabewerkt en ontworpen om consumenten te blijven laten eten in plaats van hen te voeden. Waar vroeger eten vooral seizoens- en zelfvoorzieningsgebonden was, begon de voedingsindustrie vanaf de jaren tachtig doelbewust te spelen op onze hersenen en bliss points — combinaties van suiker, vet en zout die het beloningscentrum maximaal prikkelen.
Klosse illustreert dat met alledaagse voorbeelden zoals chips: ze leveren veel calorieën maar weinig echte voedingsstoffen en nodigen uit tot gedachteloos dooreten. Het groeiende aandeel ultrabewerkt voedsel in winkels hangt volgens hem samen met stijgende gezondheidsproblemen zoals obesitas, diabetes en hart- en vaatziekten.
Zijn oplossing gaat verder dan individuele gedragsverandering. Klosse pleit voor een brede systeemaanpak waarbij overheid, industrie en onderwijs samenwerken. Beleidsmaatregelen die vaak genoemd worden — zwaardere belastingen op ongezond eten en subsidies of prijsprikkels voor gezond voedsel — kunnen helpen, maar hij geeft de voorkeur aan stimulering boven straf. Ook wijst hij op scheefgetrokken subsidies die momenteel grootschalige en vleesintensieve veeteelt bevoordelen; die steun zou moeten verschuiven naar biologische en duurzame productie.
Verder noemt hij een blinde vlek in opleidingen: artsen krijgen volgens hem te weinig voedingskennis, terwijl preventie via voeding essentieel is. Basiskennis over herkomst van voedsel en respect voor boeren zou al op de lagere school weer meer aandacht moeten krijgen.
Kort gezegd: Klosse roept op tot een fundamentele wijziging van hoe voedsel gemaakt, gereguleerd en onderwezen wordt, zodat gezond en duurzaam eten minstens zo aantrekkelijk, betaalbaar en toegankelijk wordt als het ultrabewerkte alternatief — mét ruimte voor de rol van de industrie als partner in plaats van alleen tegenstander.