'We wisten het al, toch schokkend': Bij monde van Rutte is de NAVO nu een aanvalsorganisatie

In dit artikel:

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte stelde tijdens een publiek forum van de Chicago Council of Global Affairs in Des Moines, Iowa, dat Europa voor de Verenigde Staten fungeert als een militair platform om macht wereldwijd te projecteren. Als voorbeeld verwees hij naar Operatie Epic Fury, de Amerikaanse aanvallen op Iran, waarvoor volgens hem in de beginfase ongeveer vijfduizend vluchten vanaf Europese bases werden uitgevoerd. Zonder die infrastructuur zou de operatie niet mogelijk zijn geweest.

Rutte zei daarnaast dat Europa zelf een grotere militaire rol in het Midden-Oosten moet opnemen. Hij noemde de regio de “achtertuin” van Europa en stelde dat Europese landen, dankzij hun oplopende defensie-uitgaven, binnenkort zelf orde kunnen handhaven. Ook toonde hij begrip voor de Amerikaanse kritiek dat Europa jarenlang meer aan sociale voorzieningen en pensioenen besteedde, terwijl de Verenigde Staten een groot deel van de defensielasten droegen.

De uitspraken leiden tot scherpe kritiek. Conflictwetenschapper Jolle Demmers van de Universiteit Utrecht ziet hierin een openlijke rechtvaardiging van een imperialistische NAVO-agenda en betwijfelt of de aanvallen op Iran juridisch en militair gerechtvaardigd waren, omdat er volgens haar geen directe existentiële dreiging bestond en diplomatieke opties nog niet waren uitgeput. Filosoof Martijntje Smits stelt dat een offensieve rol niet past bij de NAVO als oorspronkelijk defensief bondgenootschap en vragen oproept over de rechtsgrond van het Nederlandse lidmaatschap.

Daarmee komt ook de bestemming van de sterk verhoogde Europese defensiebudgetten ter discussie te staan. Volgens de kritiek verschuift geld van zorg, onderwijs en sociale zekerheid naar militaire capaciteiten voor machtsprojectie buiten het eigen grondgebied. De centrale vraag is of Ruttes uitspraken moeten worden gezien als een nieuwe officiële strategische koers van de NAVO en of parlementen en burgers die koers voldoende bespreken.