We telefoneerden wat af in 150 jaar, maar jongeren appen liever
In dit artikel:
Al anderhalve eeuw zijn telefoons een onderdeel van ons dagelijks leven, maar bellen blijkt steeds minder vanzelfsprekend voor jongeren. Socioloog Beate Volker en een jongere die door de NOS werd gesproken noemen twee belangrijke oorzaken: apps en spraakberichten maken contact eenvoudiger en minder spannend, en veel jongeren kampen met bel‑angst omdat bellen spontaniteit vereist die ze door veel chatten minder hebben geoefend. De jongere zegt: "Ik heb vooral last van bel‑angst als ik onbekenden moet bellen, bijvoorbeeld voor een sollicitatie."
Onderzoek wijst ook op een bredere vaardigheidskloof: internationale studies tonen dat veel 15‑jarigen moeite hebben feiten van meningen te onderscheiden in teksten. Omdat chatten intonatie en andere non‑verbale signalen weglaat, bemoeilijkt dat kritische lezing en sociale interactie, wat bijdraagt aan onzekerheid bij telefoneren. Volker signaleert daarnaast dat jongeren in het algemeen minder écht contact hebben en minder lezen, waardoor ze minder "wereldwijs" zijn.
Cijfers van de Nederlandse Autoriteit Consument & Markt laten zien dat Nederlanders nog steeds veel bellen — ongeveer 20 miljard minuten per kwartaal — maar met een lichte dalende trend buiten de coronaperiode. Vaste lijnen nemen af terwijl mobiel bellen toeneemt; bellen via internetdiensten (bijv. WhatsApp) zijn in deze telling niet meegenomen, waardoor totaalgebruik deels onderschat kan zijn. Tijdens de coronaperiode steeg het belvolume tijdelijk.
Voor de toekomst bestaan verschillende scenario’s: sociale media worden elders strenger gereguleerd, wat invloed kan hebben op communicatiepatronen; in de VS is een tegentrend zichtbaar waarbij sommige ouders weer vaste lijnen gebruiken om kinderen van mobieltjes weg te houden, iets wat de daling van vaste telefonie zou kunnen vertragen. Volker is voorlopig optimistisch: ze hoopt dat jongeren terug meer actief contact zoeken en weer meer plezier in lezen vinden (als voorbeeld noemt ze de populariteit van BookTok). Ze suggereert ook dat bellen in de toekomst misschien bewuster wordt ingezet — niet voor elk kleinigheidje, maar afgestemd op de boodschap.
Praktisch advies uit het artikel is eenvoudig: doorbreek je eigen digitale bubbel en oefen af en toe met bellen; dat kan onzekerheid verminderen en sociale vaardigheden versterken.